Verzwakt je afweer echt naarmate je ouder wordt?
Je afweer verzwakt aantoonbaar met het ouder worden, maar vaccinaties blijven zinvol en goede voeding kan verder verlies beperken.
Ja, je afweer verzwakt echt met het ouder worden. Zowel de snelle, aangeboren reactie als de meer gerichte, opgebouwde afweer nemen geleidelijk af. Wetenschappers noemen dit geheel 'immunosenescentie'. Het gevolg is dat oudere mensen vaker ziek worden van infecties en minder goed reageren op vaccins.
Twee typen witte bloedcellen dragen het meest bij aan dit verval. T-cellen, die infecties direct bestrijden, nemen in aantal en effectiviteit af. B-cellen, die antistoffen maken, produceren er minder van en reageren trager. Hoe groot dat verschil kan zijn, laat het griepvaccin goed zien: bij mensen van 60 tot 70 jaar wekt het bij de helft beschermende antistoffen op, bij 70 tot 80 jaar nog bij 31 procent, en na het tachtigste levensjaar bij slechts 11 procent. Toch is vaccineren bij ouderen nog steeds zinvol: op bevolkingsniveau daalt het risico op longontsteking met de helft en op overlijden door griep met zo'n 70 procent.
Naast de verzwakte afweer speelt er iets paradoxaals: het lichaam raakt tegelijk juist chronisch licht ontstoken. Dit verschijnsel heet 'inflammaging'. Het afweersysteem staat als het ware permanent op een laag pitje aan, wat bijdraagt aan hart- en vaatziekten, kanker en aandoeningen als dementie. Verzwakte bescherming én laaggradige ontsteking bestaan dus tegelijk.
Voeding kan een rol spelen. Tekorten aan vitamines zoals D, B6 en B12, maar ook aan zink en selenium, ondermijnen de al verzwakte afweer van ouderen verder. Aanvullen tot normale niveaus kan helpen, al is het onderzoek hierachter mede betaald door een fabrikant van multivitaminen, wat de uitkomsten kan kleuren.
Interessant is dat honderdjarigen laten zien dat immuunveroudering niet voor iedereen hetzelfde verloopt. Sommige onderzoekers denken dat een deel van de chronische lichte ontsteking juist een aanpassing is die lang leven mogelijk maakt. Dit is echter nog onderwerp van debat en verre van uitgemaakt.
Dit antwoord rust op meerdere grote overzichtsartikelen van immunologen, die tientallen jaren onderzoek samenvatten. De veroudering van T- en B-cellen en de afname van vaccinrespons gelden als goed vastgestelde feiten; het beschermende aspect van inflammaging bij honderdjarigen is voorlopig en omstreden. Het specifieke cijfer over voedingssupplementen komt uit één overzicht dat mede door de industrie werd betaald.
Verzwakt je immuunsysteem echt als je ouder wordt, en kun je daar iets aan doen?
Je immuunsysteem verzwakt aantoonbaar met de leeftijd, maar gezond eten en bewegen kunnen de sluimerende ontsteking die daarbij hoort verminderen. Voor medicijnen tegen verouderde cellen is het nog te vroeg om op te vertrouwen.
Hoe versterk ik mijn zwakker wordende afweer?
Je kunt je afweer deels ondersteunen door gemeten tekorten aan vitamines en mineralen aan te vullen en door gebruik te maken van speciaal voor ouderen aangepaste vaccins. Vergaande middelen als experimentele remmers zijn nu nog niet veilig genoeg voor dagelijks gebruik buiten studies.
Kan luchtverontreiniging je afweer verzwakken?
Luchtverontreiniging verstoort je afweer op meerdere manieren tegelijk: meer kans op allergische reacties, minder weerstand tegen virussen. Beperk je blootstelling zoveel mogelijk, zeker tijdens zwangerschap.
Helpt genoeg eiwit eten mijn afweer op latere leeftijd?
Genoeg eiwit eten helpt je afweer op latere leeftijd. Mik langdurig op minimaal 1,0 tot 1,2 gram per kilo lichaamsgewicht per dag, verspreid over je maaltijden, en haal dat bij voorkeur uit gewone voeding.
Verzwakt te weinig slaap je afweer?
Ja, te weinig slaap verzwakt je afweer aantoonbaar en verhoogt het risico op infecties en chronische ontstekingsaandoeningen. Zeven tot negen uur slaap is de meest genoemde richtlijn, en vaccinaties werken ook beter als je uitgerust bent.
Helpt melatonine je afweer op latere leeftijd?
Melatonine heeft in dier- en labonderzoek duidelijke effecten op het immuunsysteem, maar of supplementen ook de afweer van oudere mensen echt verbeteren, is niet aangetoond. Voor betere slaap is het al langer in gebruik, wat indirect gunstig kan zijn voor de afweer.