Wat doet je schildklier met je stofwisseling en energie?

Je schildklier maakt twee hormonen: T4 en T3. T4 is de opslagvorm; in weefsels zoals spieren wordt het omgezet naar het actieve T3. T3 is een van de grootste aanjagers van je rustmetabolisme: het bepaalt hoeveel energie je cellen verbranden terwijl je niets doet. Te weinig T3 verlaagt je energieverbruik meetbaar. Je merkt dat als vermoeidheid, kouwelijkheid en gewichtstoename^1,2,3.

Het enzym dat T4 naar T3 omzet, speelt ook een rol bij warmteproductie bij kou. In bruin vetweefsel en spieren kan het de plaatselijke T3-beschikbaarheid verhogen, waardoor extra warmte vrijkomt. Bij pasgeborenen en kleine zoogdieren is dat goed aangetoond. Bij volwassen mensen is bruin vetweefsel beperkt aanwezig en spelen spieren waarschijnlijk een grotere rol. Hoe groot dit effect in het dagelijks leven is, is nog niet volledig duidelijk^1,4.

T3 stuurt ook de vetstofwisseling: zowel vetafbraak als vetopslag, én via de lever de aanmaak en afvoer van cholesterol. Dat verklaart waarom mensen met een trage schildklier (hypothyreoïdie) doorgaans een verhoogd cholesterol hebben^1,2.

De schildklier werkt niet alleen. De hersenen sturen via twee tussenstations de schildklier aan om T3 en T4 te maken. Bij langdurig vasten of zware stress daalt die activiteit. Ook het eetlustcentrum in de hersenen reageert op schildklierhormonen, maar hoe groot dat effect bij mensen in de praktijk is, is nog onvoldoende onderzocht^5,6,1,2.

Zelfs een milde, klachtenarme onderactiviteit waarbij je bloedwaarden al licht afwijken, kan je rustmetabolisme verlagen en zo bijdragen aan gewichtstoename. Omgekeerd kan overgewicht via ontstekingsstoffen uit vetweefsel de schildklierfunctie verstoren. Het is dus geen simpele eenrichtingsweg². Tot slot onderzocht één kleine studie met 28 mensen het AIP-dieet bij de auto-immuunziekte van Hashimoto. Klachten en gewicht verbeterden, maar de resultaten waren tegenstrijdig. De studie is te klein om er praktische adviezen op te baseren⁷.