Vertraagt mijn stofwisseling echt naarmate ik ouder word?
Je stofwisseling in rust daalt echt met de leeftijd, maar de grootste boosdoener is spierverlies, geen mysterieuze metabole vertraging. Spieren behouden is het meest concrete wat je kunt doen.
Ja, je stofwisseling in rust daalt echt. Grote cohortstudies in Amerikaanse, Italiaanse en Japanse populaties bevestigen dit: het energieverbruik in rust neemt geleidelijk af, en die daling zet door tot op hoge leeftijd. Een deel van de verklaring zit in de verminderde werking van de energiecentrales in je cellen.
De belangrijkste oorzaak is spierverlies. Spiermassa daalt bij mensen die weinig bewegen met ongeveer 15% tussen je dertigste en tachtigste. Omdat spieren de grootste bepaler zijn van je verbranding in rust, vertaalt dat verlies zich direct in een lager energieverbruik. Op celniveau speelt een eiwit dat calciumtransport in spiercellen regelt daarbij een rol. Dat eiwit wordt minder actief met de leeftijd, wat de energieproductie in spiercellen verstoort.
Ook je uithoudingsvermogen gaat meetbaar achteruit. Je maximale zuurstofopname daalt progressief. Tot de late middelbare leeftijd komt dit vooral door veranderingen in hartfunctie. Op zeer hoge leeftijd speelt de verminderde capaciteit van de spiercellen zelf ook een grote rol: bij ouderen kan die bijdrage oplopen tot zo'n 50% van het totale verschil met jonge volwassenen.
Voor vrouwen is er een extra laag: de menopauze brengt veranderingen in lichaamssamenstelling die losstaan van gewone veroudering. De snelheid waarmee vetmassa toeneemt, verdubbelt in die periode, terwijl spiermassa juist sneller afneemt. Opvallend: het totale lichaamsgewicht stijgt in die periode niet sneller. Het gaat dus om een herverdeling, van spier naar vet, niet simpelweg om gewichtstoename.
Tot slot is er dieronderzoek naar oleuropein, een stof uit olijven, dat in muizen de energieproductie in spiercellen activeerde en het uithoudingsvermogen verbeterde. Klinkt veelbelovend, maar alle data komen uitsluitend uit cel- en muisstudies. Er zijn nog geen studies bij mensen, dus praktische conclusies zijn er nu nog niet te trekken.
De claims zijn gebaseerd op cohortonderzoek, spierbiopten bij mensen, fysiologische studies naar maximale zuurstofopname en een cohortstudie naar de menopauzeovergang. De rol van spierverlies bij een dalend energieverbruik is goed onderbouwd. Het oleuropein-onderzoek komt uitsluitend uit cel- en muisstudies.