Kun je vroegtijdige leververvetting en fibrose terugdraaien door de onderliggende metabole oorzaken aan te pakken?

Leververvetting (in de medische wereld MASLD/NASH of MASH genoemd) is in een vroeg stadium grotendeels omkeerbaar als je de onderliggende oorzaken aanpakt. Een studie bij 293 patiënten met bewezen leverontsteking door vervetting liet zien dat wie via leefstijlaanpassingen minstens 10% van zijn lichaamsgewicht verloor, in 90% van de gevallen de leverontsteking volledig zag verdwijnen. Bij 45% was ook aantoonbare teruggang van fibrose (littekenweefsel) te zien op een herhaalbiopsie. Al bij 5% gewichtsverlies had meer dan de helft van de patiënten volledige resolutie van de leverontsteking. Het effect is dosisafhankelijk: meer gewichtsverlies geeft betere uitkomsten.

Omgekeerd geldt hetzelfde: een grote internationale studie van 10.014 patiënten toonde dat wie meer dan 5% bijkomt, bijna twee keer zo veel kans heeft op ernstige levercomplicaties en verdere verstijving van de lever. Wie zijn obesitas wist om te keren, had een risico vergelijkbaar met mensen die nooit obees waren geweest. Dat is een concreet argument om gewicht te stabiliseren of te verliezen, ook als volledige normalisatie niet direct haalbaar is.

Hoe je dat gewichtsverlies bereikt, doet er ook toe. Een mediterraan dieet gaf in een meta-analyse van gerandomiseerde studies bescheiden maar meetbare verbeteringen in gewicht en leverenzymen. Krachttraining viel daarbij op: die gaf gemiddeld een grotere daling van het leverenzym ALT dan aerobe beweging, wat erop wijst dat spiertraining ook direct de leverontsteking vermindert. Aerobe beweging hielp meer bij de buikomtrek. De drempelwaarden voor de lever zelf: 5% gewichtsverlies vermindert het levervet, 7% verbetert de ontsteking, en pas vanaf 10% stabiliseert of keert de fibrose om, zoals een reviewstudie samenvatte.

Wie onvoldoende reageert op leefstijlaanpassingen, kan medicijnen overwegen. Een middel genaamd resmetirom, dat de schildklierreceptor in de lever activeert, kreeg als eerste geneesmiddel voorlopige goedkeuring vanwege verbetering van zowel leverhistologie als fibrose, zonder dat gewichtsverlies daarvoor nodig is. GLP-1-agonisten (een klasse die ook bij diabetes en overgewicht wordt ingezet, waaronder semaglutide) verbeteren leververvetting en ontsteking, maar verminderden fibrose niet aantoonbaar in de besproken klinische data. Pioglitazon heeft enig voordeel op fibrose, maar dat is alleen in achteraf uitgevoerde analyses aangetoond, en het gaat gepaard met matige gewichtstoename. Een experimentele mRNA-therapie die in muizen leververvetting en fibrose terugdraaide, is nog niet bij mensen getest.

Leefstijlinterventie, met nadruk op een mediterraan caloriearm dieet, regelmatige beweging en geen alcohol, geldt als de eerste stap in de behandeling. Medicijnen zijn aanvullend, voor mensen die hiermee onvoldoende vooruitgaan.