Spelen darmklachten een rol bij slechte botopbouw?

Calcium, vitamine D en beweging zijn bekende factoren voor botopbouw, maar je darmen spelen ook een directe rol. Darmbacteriën produceren vetzuren met een korte koolstofketen, zoals butyraat. Deze vetzuren stimuleren cellen die bot opbouwen en remmen tegelijk cellen die bot afbreken. Dat mechanisme is aangetoond in dieronderzoek en wordt in beperkt klinisch onderzoek ondersteund.

Een verstoord bacterielandschap in de darm heeft ook een omgekeerd effect. Als de darmwand te doorlaatbaar wordt, lekken bacteriële afvalproducten de bloedbaan in. Dat veroorzaakt een laaggradige, sluimerende ontsteking die het afbrekend proces in bot aanwakkert. Dit verband is in meerdere reviews beschreven en wordt als een van de centrale schakels in de darm-bot-verbinding gezien.

De darm beïnvloedt botopbouw ook op een meer directe manier: een gezond microbioom verbetert de opname van calcium uit voeding. Meer calcium opgenomen betekent meer bouwstof voor bot. Daarnaast maken darmbacteriën vitamine K aan, een stof die boteiwitten helpt aanmaken. Het effect van dat microbioom-geproduceerde vitamine K op botten is bij mensen nog niet goed onderzocht.

Na de menopauze daalt oestrogeen, en dat versnelt botafbraak. Het darmmicrobioom lijkt hierbij te bemiddelen via immuuncellen die botafbrekende cellen activeren. Dit geeft aan dat vrouwen na de overgang mogelijk extra kwetsbaar zijn voor de gevolgen van een verstoord microbioom op botten.

Probiotica en prebiotica laten in vroeg onderzoek veelbelovende signalen zien: ze lijken botverlies enigszins te kunnen afremmen. Maar de resultaten bij mensen zijn nog te wisselend voor concrete adviezen. Veel zout eten is wél al gelinkt aan lagere botdichtheid, deels doordat een hoge zoutinname ook de bacteriesamenstelling in de darm ongunstig beïnvloedt.