Kun je je immuunsysteem versterken met meer vezels?
Extra vezels blijken het immuunsysteem bij gezonde mensen minder duidelijk te versterken dan verwacht; gefermenteerd voedsel heeft op dit moment een sterkere onderbouwing. Als je kankerbehandeling ondergaat, bespreek dan zowel vezelinname als probiotica eerst met je arts.
Meer vezels eten leidt bij gezonde volwassenen niet automatisch tot minder ontsteking of een diversere darmflora. In een gerandomiseerd onderzoek van 17 weken (36 deelnemers) veranderde de cytokinerespons, een maat voor ontstekingsactiviteit, niet meetbaar bij de vezelgroep. De verscheidenheid aan darmbacteriën bleef ook gelijk, al werden de bacteriën die al aanwezig waren actiever in het verwerken van vezels.
Wat er wél lijkt te tellen, is welke darmbacteriën je al hebt vóórdat je meer vezels gaat eten. Hetzelfde onderzoek vond drie verschillende immuuntrajecten, afhankelijk van de beginsamenstelling van iemands darmflora. Vezels pakten dus voor de ene deelnemer anders uit dan voor de andere. Dat maakt simpele aanbevelingen lastig.
Gefermenteerd voedsel deed het in datzelfde onderzoek duidelijk beter: yoghurt, kefir of kimchi verhoogden de variëteit aan darmbacteriën én verlaagden ontstekingsmarkers. Dat was het sterkste immuuneffect in het hele onderzoek. Als je iets wilt doen voor je darmflora, lijkt gefermenteerd voedsel op dit moment beter onderbouwd dan extra vezels.
Bij mensen met melanoom die immuuntherapie kregen, zagen onderzoekers dat een hogere vezelinname samenhing met betere overlevingskansen. Dit betreft echter een associatiestudie bij kankerpatiënten onder specifieke behandeling, geen bewijs voor gezonde mensen. Opvallend was ook dat commerciële probioticasupplementen in diezelfde context juist de therapierespons leken te verslechteren, zowel bij patiënten als in dieronderzoek. Dit is een relevant veiligheidssignaal als je kankerbehandeling ondergaat: overleg met je arts vóórdat je probiotica neemt.
Overzichtsartikelen beschrijven dat vezels als prebiotica gunstige darmbacteriën kunnen stimuleren en het immuunsysteem kunnen beïnvloeden, maar concrete effectgroottes uit grote klinische onderzoeken ontbreken nog. Het bredere beeld is dus dat vezels zeker niet slecht zijn, maar dat het directe immuuneffect bij gezonde mensen kleiner en grilliger blijkt dan vaak wordt aangenomen.
Alle claims zijn gebaseerd op één gerandomiseerde studie (PMID 34256014, n=18 per arm, 17 weken), één associatiestudie bij melanoompatiënten (PMID 34941392, n=128), en twee overzichtsartikelen (PMID 34985325, 35421277). Het totale bewijs is beperkt qua omvang en grotendeels afkomstig van één RCT bij gezonde mensen.