Kan een verstoorde darmflora je immuunsysteem verzwakken?
Onderzoek laat een duidelijk verband zien tussen een verstoorde darmflora en een ontregeld immuunsysteem, zichtbaar bij veroudering, chronische ziekten en de reactie op immuuntherapie. Voeding en probiotica beïnvloeden de darmflora en geven meetbare veranderingen in ontstekingswaarden.
Darmbacteriën en het immuunsysteem zijn nauw met elkaar verweven. Bij mensen die verouderen verschuift de samenstelling van de darmflora, en die verschuiving hangt samen met een ontregeld immuunsysteem en meer ziektevatbaarheid. De meeste studies hiernaar volgden mensen op een bepaald moment zonder hen door de tijd te volgen, dus of de verstoorde darmflora de oorzaak is of juist het gevolg, staat niet vast.
Bij aandoeningen als diabetes type 2, obesitas en auto-immuunziekten ziet onderzoek steevast afwijkingen in de darmflora die samengaan met immuunontregeling. De verbanden zijn aannemelijk, maar ook hier is directe oorzakelijkheid nog niet sluitend bewezen. Opmerkelijk is ook de rol van schimmels: bij patiënten met de ziekte van Crohn is de diversiteit van schimmels in de darm sterk verminderd, terwijl een agressieve schimmelsoort als Candida juist sterk uitbreidt. Dit patroon hangt samen met aanhoudende ontsteking.
De link met het immuunsysteem is ook zichtbaar bij kankerpatiënten die immuuntherapie krijgen. Mensen met bepaalde darmflora-typen, met name bacteriën uit de families Lachnospiraceae en Ruminococcaceae, reageren beter op immuuntherapie bij melanoom. Mensen met relatief veel gramnegatieve bacteriën reageren slechter en hebben meer bijwerkingen. Dat het verband ook hier in beide richtingen kan lopen, mag je niet vergeten.
Probiotica verbeteren meetbaar de darmbarrièrefunctie en verlagen ontstekingseiwitten als CRP en TNF-alfa. Dit bleek uit 26 gerandomiseerde studies met bijna tweeduizend deelnemers. Het effect op de darmbarrière werd gemeten via stofjes die doorlekken als de darmwand te doorlaatbaar is. Onderzoekers roepen wel op tot meer hoogwaardige studies voordat hier harde conclusies aan te hangen zijn.
Dit antwoord rust op meerdere systematische reviews en meta-analyses, aangevuld met enkele niet nader geïndexeerde publicaties. De verbanden zijn breed gerepliceerd en op meerdere manieren (bacterieel, schimmel, immuuntherapie-respons, probiotica-interventie) aangetoond. De zwakte van het bewijs zit in oorzaak en gevolg: de meeste studies meten samenhang, niet of een verstoorde darmflora daadwerkelijk de aanjager is. De onderzoekers zelf benadrukken dit regelmatig en pleiten voor meer gerandomiseerde studies. De fluoride-bevinding komt alleen uit dieronderzoek bij ratten en zegt weinig over mensen bij normale inname; die is daarom niet meegenomen in de hoofdconclusie.
Welke factoren verzwakken je immuunsysteem?
Verschillende factoren verzwakken je immuunsysteem aantoonbaar: tekorten aan vitamine A, zink en ijzer zijn het best onderbouwd, maar ook medische behandelingen, chronische stress en zware inspanning spelen een rol. Bij medisch gebruik van hoge doses steroïden of een hiv-infectie is het verstandig je arts te betrekken bij infectiepreventie.
Kan te veel suiker je immuunsysteem verzwakken?
Structureel te veel suiker eten verstoort de darmbarrière, prikkelt chronische ontsteking en brengt immuuncellen in een toestand waaruit ze moeilijk herstellen. Minder suiker eten is daarmee een concrete manier om je afweer te ontzien.
Wat zijn de symptomen van een verzwakt immuunsysteem?
De meest duidelijke signalen van een verzwakt immuunsysteem zijn terugkerende of ongewoon ernstige infecties, maar ook huidproblemen, auto-immuunklachten en een verhoogd kankerrisico kunnen erbij horen. Herken je dit patroon bij jezelf of je kind, bespreek het dan met je arts.
Verzwakt je immuunsysteem als je ouder wordt?
Je immuunsysteem verzwakt aantoonbaar met de leeftijd, maar gezond eten en bewegen kunnen de sluimerende ontsteking die daarbij hoort verminderen. Voor medicijnen tegen verouderde cellen is het nog te vroeg om op te vertrouwen.
Verzwakt langdurig antibioticagebruik je immuunsysteem?
Langdurig antibioticagebruik verstoort de darmbacteriën, en die verstoring kan je immuunsysteem beïnvloeden, maar hoe sterk dat merkbaar is verschilt per persoon en situatie. Heb je antibiotica echt nodig, gebruik ze dan; maar vermijd ze onnodig, zeker als je binnenkort gevaccineerd wordt of immuuntherapie krijgt.
Kan een doorgemaakte coronainfectie je immuunsysteem langdurig verzwakken?
Een doorgemaakte coronainfectie kan het immuunsysteem tijdelijk en bij Long COVID mogelijk langdurig ontregelen. Heb je na je infectie aanhoudende klachten, dan is het zinvol dit met je arts te bespreken, ook met het oog op revalidatie.