Is een full-body MRI-scan zinvol als preventie?
Voor gezonde mensen zonder verhoogd erfelijk risico is een preventieve full-body MRI niet zinvol: de kans op onnodige vervolgonderzoeken is groot, en bewijs voor echte gezondheidswinst ontbreekt. Heb je wél een bewezen erfelijk kankerrisico, dan is zo'n scan juist wél aanbevolen.
Een full-body MRI klinkt aantrekkelijk: één scan, het hele lichaam in beeld. Maar voor gezonde mensen zonder specifiek verhoogd risico is er geen bewijs dat dit zinvol is. Meerwaarde, betrouwbaarheid en kosteneffectiviteit zijn voor de gewone bevolking niet aangetoond1.
Het probleem is niet dat de scan te weinig vindt, maar juist te veel — en dat pakt zelden goed uit. Uit een meta-analyse van 12 studies (5.373 deelnemers) had ongeveer een derde van de gezonde deelnemers een kritische of onduidelijke bevinding. Een flink deel bleek fout-positief: gemiddeld 16%, maar met een onzekerheidsband van 1,9% tot 65,8%. Langetermijngegevens over vijf jaar of langer over een negatieve uitslag ontbreken volledig2.
Een tweede review van 12 studies (6.214 scans) bevestigt dit. Vrijwel iedereen, 95% van de deelnemers, had minstens één afwijkende bevinding. Bij 30% was verder onderzoek nodig, maar uiteindelijk werd bij slechts 1,1% daadwerkelijk kanker bevestigd3. Een studie onder 576 mensen zonder klachten geeft een iets genuanceerder beeld: bij 11,2% leidde de scan tot een behandeling, en er werden kankers (2,6%) en hersenaneurysma's (bloedvatuitstulpingen in het hoofd, 4,8%) ontdekt. Tegelijk miste de scan bij 2,8% relevante bevindingen, waaronder vijf kankerpatiënten. Voor darm-, schildklier- en borstkanker bleek de scan beperkt geschikt4.
Er is één groep waarvoor een full-body MRI wél duidelijk meerwaarde heeft: mensen met een bewezen erfelijk verhoogd kankerrisico. Voor hen geldt een brede aanbeveling, zowel voor volwassenen als kinderen met zo'n aanleg5,3. Ook bij een bekende aandoening als multipel myeloom is de scan een erkend hulpmiddel6. Dat is iets wezenlijk anders dan preventief scannen bij gezonde mensen.
Tot slot: hoe tevreden je bent over de scan, zegt weinig over de medische waarde. Wie hoge verwachtingen heeft van het nut, is tevredener over de uitkomst — dat blijkt uit een klein onderzoek onder 154 mensen7. Dat helpt verklaren waarom mensen zo'n scan als zinvol kunnen ervaren, ook als de wetenschap dat voor de meeste mensen niet ondersteunt.
Gebaseerd op twee systematische reviews met meta-analyses, één retrospectieve cohortstudie en meerdere richtlijn- en reviewpublicaties (samen meer dan 11.000 gescande mensen in de kwantitatieve studies). De studies zijn onderling sterk wisselend en bevatten geen gerandomiseerde onderzoeken naar gezondheidsuitkomsten op de lange termijn.