Voor gezonde mensen zonder specifiek verhoogd risico is een full-body MRI als preventief onderzoek niet bewezen zinvol: klinische meerwaarde en kosteneffectiviteit ontbreken, vals-positieve bevindingen zijn veelvuldig en kunnen leiden tot onnodige verdere onderzoeken. Bij mensen met een erfelijk verhoogd kankerrisico is WB-MRI wel aanbevolen.
Een full-body MRI (WB-MRI) klinkt aantrekkelijk als preventief onderzoek: één scan die het hele lichaam in kaart brengt. Toch is er tot nu toe geen bewijs dat dit zinvol is voor gezonde mensen zonder specifiek verhoogd risico. Klinische meerwaarde, testefficiëntie en kosteneffectiviteit zijn voor de algemene bevolking niet aangetoond (PMID 41792025).
De hoeveelheid bevindingen is overweldigend, maar dat is ook meteen het probleem. Uit een systematische review en meta-analyse van 12 studies (5373 personen) bleek dat bij ongeveer een derde van de gezonde deelnemers kritische of onzekere bevindingen werden gevonden. Van die bevindingen bleek echter een aanzienlijk deel vals-positief: het gepoolde percentage vals-positieven lag op 16%, met een enorme onzekerheidsband (1,9% tot 65,8%). Langetermijngegevens over vijf jaar of langer over de waarde van een negatieve uitslag ontbreken volledig (PMID 30932247).
Een andere review van 12 studies (6214 WB-MRI-onderzoeken) toont dat vrijwel iedereen, namelijk 95% van de deelnemers, minstens één afwijkende bevinding op de scan heeft. Bij 30% was verder onderzoek nodig. Uiteindelijk werd bij slechts 1,1% daadwerkelijk kanker bevestigd. De studies zijn bovendien onderling te verschillend om harde uitspraken over de effectiviteit te kunnen doen (PMID 32393345).
Een retrospectieve studie onder 576 asymptomatische volwassenen laat een gemengd beeld zien. Bij ruim 1 op de 9 mensen (11,2%) leidde de scan tot een behandeling. Er werden kankers (2,6%) en hersenaneurysma's (4,8%) ontdekt. Maar de scan miste ook relevante bevindingen: bij 2,8% waren er vals-negatieve uitslagen, waaronder vijf kankerpatiënten. Voor opsporing van darm-, schildklier- en borstkanker bleek de scan beperkt geschikt. De onderzoekers zien WB-MRI dan ook als aanvullend hulpmiddel, niet als vervanging van bestaande screeningsprogramma's (PMID 33596499).
Er is wel een duidelijke groep waarvoor WB-MRI meerwaarde heeft: mensen met een bewezen erfelijk verhoogd risico op kanker (zoals syndromen waarbij meerdere kankersoorten in de familie voorkomen). Daar is brede consensus over, en de aanbeveling geldt voor zowel volwassenen als kinderen met zo'n aanleg (PMID 34338948, 32393345). Ook bij specifieke bekende aandoeningen zoals multipel myeloom is WB-MRI een erkend en waardevol diagnostisch instrument, maar dat is iets heel anders dan preventieve screening van de gezonde bevolking (PMID 34709161).
Een klein onderzoek (n=154) laat zien dat de tevredenheid van deelnemers over de scan sterk afhangt van persoonlijkheid en verwachtingen. Wie hoge verwachtingen heeft van het nut, is tevredener; angst voor claustrofobie verlaagt de tevredenheid. Dit zegt niets over de medische meerwaarde, maar is wel relevant om te begrijpen waarom mensen de scan als prettig of zinvol ervaren, ook als het medisch bewijs dat (nog) niet ondersteunt (PMID 36148490).
Gebaseerd op twee systematische reviews en meta-analyses, één retrospectieve cohortstudie, en meerdere richtlijn- en reviewpublicaties (totaal circa 11.000+ gescande personen in de kwantitatieve studies). De studies zijn onderling heterogeen en bevatten geen gerandomiseerde gecontroleerde trials naar gezondheidsuitkomsten op lange termijn.