Klopt het dat besnijdenis beschermt tegen peniskanker en HPV?

Besnijdenis op jonge leeftijd hangt samen met een duidelijk lager risico op invasieve peniskanker: een meta-analyse van drie case-controlstudies vond een odds ratio van 0,33, wat neerkomt op ruwweg 67% minder kans. Dat klinkt indrukwekkend, maar er is een belangrijke nuance: zodra mannen met een te strakke voorhuid (phimose) buiten beschouwing werden gelaten, verdween het beschermend effect in twee van die studies. Een deel van de bescherming loopt dus mogelijk via het voorkómen van phimose, niet direct via de besnijdenis zelf.

Voor vroege voorstadia van peniskanker, waarbij de cellen aan de oppervlakte al afwijken maar nog niet doorgroeien, werd géén beschermend effect gevonden, ongeacht de leeftijd van besnijdenis. Besnijdenis op volwassen leeftijd liet in dezelfde analyse zelfs een mogelijke verhoogde kans zien, al was dat statistisch onzeker. Waarschijnlijk speelt hier een selectie-effect: mannen die als volwassene besneden worden, doen dat soms juist door bestaande penisproblemen die zelf al een risicofactor zijn.

HPV is betrokken bij ongeveer 40% van alle peniskankergevallen. Of besnijdenis beschermt tegen HPV-infectie is minder eenduidig. Er is een bescheiden beschermend effect beschreven, maar de absolute winst is klein. Goede hygiëne en veilig vrijen hebben volgens een uitgebreid overzicht een veel grotere impact dan routinebesnijdenis. Adequate penishygiëne in combinatie met toegang tot schoon water kan het verhoogde risico op peniskanker bij onbesneden mannen voor een groot deel wegnemen.

Besnijdenis brengt ook risico's met zich mee. De kans op een acute complicatie (zoals bloeding of infectie) ligt rond de 1%, en een deel van de jongens heeft later een heroperatie nodig. Het risico daalt bij een ervaren uitvoerder met goede pijnstilling. Dit betekent dat de keuze voor of tegen routinematige besnijdenis een afweging vraagt tussen een bescheiden en deels indirect voordeel voor kankerpreventie en het operatierisico.