Is de appendix toch nuttig voor je darmflora?

De appendix bevat een rijke collectie commensale darmbacteriën, minstens zo divers als die in de rest van de dikke darm. Reviews beschrijven hoe beschermende bacteriële biofilms zich aan de binnenwand hechten en daar beschut zitten. Na een forse diarree-infectie, waarbij de dikke darm grotendeels wordt leeggespoeld, zou de appendix als reservoir fungeren van waaruit gezonde bacteriën de darm opnieuw kunnen bevolken. Dit mechanisme is biologisch goed onderbouwd, maar bij mensen nooit rechtstreeks getest in gecontroleerde studies.

Naast die reservoirfunctie is de appendix ook een actief immuunorgaan. Hij bevat veel lymfoidweefsel en is een belangrijke productieplek voor IgA, een antilichaam dat meestuurt welke bacteriën in de darm gedijen en in welke hoeveelheid. Ook rijpen er afweercellen die de darm-bacterieverhouding helpen in stand houden. Dit maakt de appendix minder een passief 'zakje' dan lang werd gedacht.

Dat de appendix er niet zomaar is, suggereert ook het evolutionaire verhaal: hij is bij zoogdieren meerdere keren onafhankelijk ontstaan en verdwijnt zelden als hij er eenmaal is. Aangeboren afwezigheid is zeldzaam. Dat wijst op een voordeel, al bewijst het geen specifieke functie.

Mensen zonder appendix leven in rijke landen doorgaans prima, dus de functie is geen overlevingsnoodzaak in een moderne omgeving met schoon drinkwater. Toch laten epidemiologische studies een verband zien tussen het verwijderen van de appendix en een hoger risico op bepaalde darmziekten, zoals colitis ulcerosa, en een slechtere afloop bij terugkerende darmbesmettingen met de bacterie Clostridioides difficile. Of dat verband oorzakelijk is, is niet bewezen. Eén kanttekening: biofilms elders in de dikke darm zijn niet per se gezond. Dikke bacterielagen op andere plekken in de darm worden juist gelinkt aan darmziekten en darmkanker. Alleen in de appendix lijkt die film een beschermende rol te spelen.