Is de appendix toch nuttig voor je darmflora?
De appendix lijkt wel degelijk een functie te hebben: als bacteriereservoir voor je darmflora en als aanmakplek voor afweerstoffen. Heb je je appendix nog, dan is er geen reden om je zorgen te maken; heb je hem al laten verwijderen, dan is dat in de meeste gevallen geen reden tot actie, maar het onderstreept wel dat het orgaan niet zo nutteloos was als lang gedacht.
De appendix bevat een rijke bacteriële biofilm die continu bacteriën afgeeft aan de darmwand. Onderzoekers denken dat dit orgaantje daarmee dienst kan doen als reservoir van gezonde darmbacteriën: na een flinke diarree-episode zou de appendix de dikke darm helpen herkoloniseren met nuttige flora. De bacteriële diversiteit in de appendix is even groot als in de dikke darm zelf. Dit mechanisme is biologisch aannemelijk, maar tot nu toe niet aangetoond in gecontroleerde studies bij mensen.
De appendix heeft ook een immuunfunctie. Het weefsel is rijk aan lymfocyten, vergelijkbaar met vergelijkbare structuren in de dunne darm, en is een belangrijke aanmakplek voor IgA. Dat is een antistoffen-type dat de samenstelling en dichtheid van de darmflora reguleert. Die functie is evolutionair bewaard gebleven, wat erop wijst dat de appendix niet zomaar een zinloos restant is.
Wie de appendix heeft laten verwijderen, heeft een iets andere darmflora. Epidemiologisch is er een verhoogd risico op verstoringen daarin (dysbiose), en er zijn aanwijzingen dat herstel van bepaalde darmaandoeningen, zoals terugkerende Clostridioides difficile-infecties, lastiger verloopt zonder appendix. Dit zijn associaties; of verwijdering de oorzaak is of dat er andere factoren meespelen, is niet bewezen.
Opmerkelijk genoeg laat een reeks grotere cohortstudies een tegengesteld patroon zien bij één specifieke aandoening: mensen zonder appendix lijken een lager risico te hebben op de ontwikkeling van ulceratieve colitis (een chronische darmontsteking) en op opvlammingen daarna. Studies bij patiënten met ulceratieve colitis vonden ook meer geactiveerde immuuncellen in appendixweefsel, wat suggereert dat de appendix een rol speelt in de ontstekingsreactie bij die ziekte. Hoe precies is nog onduidelijk, en de bevindingen zijn niet onomstreden.
Het verband met darmkanker is vooralsnog onduidelijk. Er zijn epidemiologische signalen gemeld, maar het bewijs is te beperkt om iets zinnigs te zeggen over oorzaak of gevolg.
Gebaseerd op review- en epidemiologische studies, een kleine klinische studie (n=85) en dieronderzoek. Geen gecontroleerde humane interventietrials beschikbaar.