Op basis van de beschikbare studies is er geen overtuigend bewijs dat visolie-supplementen het geheugen beschermen of cognitieve achteruitgang voorkomen. Bij mensen met bestaande geheugenklachten liet één RCT zelfs een lichte achteruitgang zien op sommige uitkomsten. Het eten van vis als onderdeel van een gevarieerd dieet lijkt veelbelovender dan een losstaand supplement.
Visolie bevat omega-3 vetzuren, met name DHA en EPA, die vanwege hun rol in hersencelmembranen veel aandacht krijgen als mogelijk geheugenondersteunend middel. Observationele studies laten zien dat mensen die veel vis eten soms cognitief beter presteren, en in diermodellen verbetert DHA de cognitie en vermindert het schadelijke eiwitophoping in de hersenen1. Maar dat betekent niet automatisch dat een pilletje hetzelfde doet.
Wanneer visolie als losstaand supplement wordt getest in mensen, vallen de resultaten tegen. Een brede systematische review van behandelingen bij dementie (Alzheimer, vasculaire dementie, Lewy body-dementie) bestempelde omega-3 niet als effectief voor cognitieve symptomen2. Een systematische review voegde daar aan toe dat omega-3 supplementen minder beschermend lijken dan bijvoorbeeld het mediterrane dieet als geheel3. De voedingscontext lijkt er dus toe te doen.
Een gerandomiseerde gecontroleerde studie met 197 ouderen die lichte geheugenklachten hadden, gaf deelnemers 12 maanden lang DHA-rijke visolie gecombineerd met cacaoflavanolen. Resultaat: geen verbetering op de hoofdmeting, en voor uitvoerende functies (plannen, organiseren) en alertheid werd zelfs een kleine achteruitgang gemeten in vergelijking met de controlegroep. Ook nam het volume van de hersenschors iets af in de interventiegroep4. Dit is een waarschuwend signaal, ook al gaat het om kleine effecten.
Er is één studie die een positief geluid laat horen: een 24-maanden durende RCT bij 60 gezonde 65-plussers vond dat een combinatiesupplement van visolie, carotenoïden en vitamine E het werkgeheugen significant verbeterde ten opzichte van placebo5. De effectgroottes waren echter klein (0,09 tot 0,11) en klinisch bescheiden. Bovendien hadden meerdere onderzoekers financiële banden met supplementenproducenten, en het ging niet om visolie alleen. Het is dus niet mogelijk te zeggen welk bestanddeel het verschil maakte.
Op celniveau is er wél een interessant mechanisme: DHA stimuleert de aanmaak van fosfatidylserine, een vetmolecuul dat signaaloverbracht in hersencellen ondersteunt6. Of dit mechanisme bij mensen in de praktijk leidt tot merkbare geheugenwinst is echter niet aangetoond. Samenvattend: het biologische verhaal klinkt aannemelijk, maar de klinische bewijzen voor visolie als geheugenpil zijn zwak en wisselend.
Zeven bronnen gebruikt: twee systematische reviews, drie RCT's, één experimentele labostudie en één observationele review. Geen grote homogene meta-analyses beschikbaar. Meeste RCT's zijn klein (n=60-197) en testen combinatiesupplementen, niet visolie alleen. Financieringsrisico bij één RCT.