Hersengen beschermt geheugen bij verouderende muizen
Waarom verliezen sommige mensen hun geheugen als ze ouder worden, terwijl anderen scherp blijven? Een gen in de hersenen lijkt een deel van het antwoord te bevatten.
Onderzoekers ontdekten in muizen dat een gen genaamd PLA2G2F een beschermende rol speelt bij cognitieve veroudering. Het gen codeert voor een eiwit dat betrokken is bij vetmetabolisme in de hippocampus, het hersengebied dat cruciaal is voor geheugenvorming. De studie verscheen in het tijdschrift Nature Neuroscience.
Vetophoping in hersencellen bij veroudering
De expressie van PLA2G2F neemt van nature toe naarmate muizen ouder worden. Dat lijkt een compensatiemechanisme: het lichaam probeert iets te corrigeren wat mis dreigt te gaan. Wanneer de onderzoekers het gen uitzetten in bepaalde hersencellen (de zogeheten dentate granule-cellen in de hippocampus), werden de gevolgen van veroudering erger. De muizen verloren sneller synapsverbindingen, stapelden meer vetdruppels op in hersencellen en lieten meer ontsteking zien in ondersteunende cellen, microglia genaamd.
Omgekeerd: wanneer de onderzoekers de expressie van PLA2G2F kunstmatig verhoogden in muizen op leeftijd, bleef het geheugen beter intact. Vetstofwisseling (vetmetabolisme), het proces waarbij vetten worden omgezet en getransporteerd in en tussen cellen, lijkt hierbij de sleutelrol te spelen. Wanneer dit proces verstoord raakt, hopen vetdruppels en cholesterolesters zich op in microglia. Dat trekt ontsteking aan en beschadigt de omgeving rond hersencellen.
Menselijk relevantie nog onderzocht
De onderzoekers vonden ook aanwijzingen dat hogere PLA2G2F-expressie bij mensen samenhangt met betere cognitieve veerkracht, al gaat het hier om correlaties uit menselijke data, niet om een interventie. Of het boosten van dit gen of zijn eiwitproduct bij mensen hetzelfde effect heeft, is nog onbekend. De bevinding is vooralsnog een muizenstudie. Maar ze geeft een concreet aanknopingspunt: het vetmetabolisme in de hippocampus is mogelijk een aangrijpingspunt voor het vertragen van geheugenachteruitgang op latere leeftijd.
Zoektermen: hippocampus lipide dysregulatie veroudering, microglia neuro-inflammatie cognitie, neuronale vetmetabolisme geheugen