Wat is de totox-waarde en waarom is die belangrijk bij visolie-supplementen?
Veel visolie-supplementen overschrijden de kwaliteitsnorm voor ranzigheid, en bevatten ook minder werkzame vetzuren dan beloofd. Kijk bij de aankoop van visolie naar producten met een aantoonbare kwaliteitscontrole op oxidatie, want prijs en houdbaarheidsdatum zeggen daar weinig over.
De TOTOX-waarde is een getal dat aangeeft hoe ranzig een visolie-supplement is geworden. Het wordt berekend als twee maal het zogeheten peroxidegetal plus de anisidine-waarde. De eerste maat zegt iets over verse oxidatie, de tweede over al langer bestaande afbraakproducten. Samen geven ze een completer beeld dan elk getal apart. De internationale GOED-norm (een kwaliteitsstandaard voor visolie) stelt de bovengrens op 26.
Die norm wordt in de praktijk regelmatig overschreden. Bij een meting van 72 Amerikaanse omega-3 supplementen had 68% van de gearomatiseerde producten een te hoge TOTOX-waarde. Van de niet-gearomatiseerde producten was dat 13%. In Nieuw-Zeeland voldeed slechts 8% van 32 onderzochte producten tegelijk aan alle drie de oxidatienormen. In Zuid-Afrika had meer dan 80% van de gemeten supplementen in zowel 2009 als 2012 een te hoog peroxidegetal. Prijs, houdbaarheidsdatum en herkomst bleken geen betrouwbare signalen voor kwaliteit.
Naast te hoge oxidatiewaarden bevatten de meeste producten ook minder werkzame vetzuren (EPA en DHA) dan het etiket belooft. In Nieuw-Zeeland bevatte 69% van de producten minder dan twee derde van de beloofde hoeveelheid. In Zuid-Afrika gold hetzelfde voor meer dan de helft van de producten. Je krijgt dus soms minder van wat je wilt én meer van wat je niet wilt.
Of ranzige visolie ook daadwerkelijk schadelijk is voor mensen, is moeilijk hard te maken. Dieronderzoek laat schade zien van geoxideerde vetten, maar klinische studies bij mensen hebben de oxidatiestatus van de geteste oliën tot nu toe zelden gerapporteerd. De potentiële gezondheidsrisico's zijn dus plausibel maar nog niet klinisch bewezen. Wel zorgen oxidatieproducten zoals aldehyden voor de bekende visgeur en vissmaak, een van de redenen waarom mensen supplementen mijden.
Claims gebaseerd op marktonderzoeken in de VS, Nieuw-Zeeland, Zuid-Afrika en de VAE, plus een review over oxidatie en gezondheidseffecten. Geen gerandomiseerde trials; bewijs voor gezondheidsschade bij mensen is beperkt tot dieronderzoek en associatieve studies.