Hoe weet ik of ik risico loop op osteoporose?

Osteoporose sluipt erin zonder dat je het voelt: je botten verliezen geleidelijk stevigheid, tot er ineens een breuk ontstaat. Gelukkig zijn de risicofactoren goed bekend, dus je kunt zelf inschatten of je alert moet zijn.

De grootste risicofactoren zijn leeftijd en geslacht. Hoe ouder je bent, hoe groter het risico, voor zowel mannen als vrouwen. Vrouwen zijn kwetsbaarder, vooral na de overgang. Zonder oestrogeen versnelt botverlies flink. Vrouwen bij wie de eierstokken op jonge leeftijd zijn verwijderd, lopen extra risico omdat de oestrogeenproductie dan vroeg stopt.

Sommige medicijnen en aandoeningen verhogen het risico sterk. Langdurig gebruik van corticosteroïden zoals prednison is een bekende oorzaak van botontkalking, ook bij mannen. Bij mannen is een te lage testosteronproductie de meest voorkomende onderliggende oorzaak; testosteronbehandeling kan dan de botdichtheid verbeteren. Heb je al eens een botbreuk gehad zonder harde klap of val, of komt osteoporose in je familie voor? Dan is je risico op verdere breuken verhoogd.

Leefstijl telt ook mee, al iets minder zwaar. Roken, te veel alcohol, weinig bewegen en te weinig calcium of vitamine D verhogen het risico. Een laag lichaamsgewicht of kleine lichaamsbouw speelt ook een rol; mensen met overgewicht lijken wat beschermd voor de botdichtheid, al brengt overgewicht andere risico's mee.

Botdichtheid meet je met een DXA-scan, de standaard voor diagnose. Screening is aanbevolen voor alle vrouwen vanaf 65 jaar. Jongere vrouwen na de overgang en mannen met risicofactoren komen ook in aanmerking. Let op: osteoporose bij mannen wordt zwaar onderschat. Zo'n 40% van alle botbreuken treft mannen, maar slechts één op de tien mannen met osteoporose krijgt goede behandeling. Herken je meerdere risicofactoren bij jezelf? Bespreek het met je arts en vraag eventueel om een DXA-scan.