Krijgen mannen ook osteoporose?
Mannen krijgen zeker osteoporose en lopen na een eerste breuk zelfs meer risico op een vervolgbreuk of overlijden dan vrouwen. Laat u als man met risicofactoren (testosterontekort, langdurig corticosteroïdengebruik of overmatig alcoholgebruik) de botdichtheid controleren, want slechts 1 op de 10 getroffen mannen krijgt nu adequate behandeling.
Wereldwijd is ongeveer 40% van alle botbreuken door osteoporose afkomstig van mannen, en dat aandeel neemt nog toe. Toch heerst de wijdverbreide misvatting dat osteoporose een vrouwenziekte is. Die misvatting heeft reële gevolgen: slechts 1 op de 10 mannen met osteoporose krijgt een adequate behandeling.
Eenmaal een eerste botbreuk opgelopen, lopen mannen het er zelfs slechter van af dan vrouwen. Zowel het risico op een volgende breuk als het risico op overlijden na zo'n eerste breuk is bij mannen groter. Dit maakt vroegtijdige herkenning en behandeling bij mannen niet minder, maar eerder urgenter dan bij vrouwen.
Bij mannen heeft tot de helft van alle osteoporosegevallen een aanwijsbare onderliggende oorzaak. De drie meest voorkomende zijn een tekort aan testosteron (hypogonadisme), overmatig alcoholgebruik en langdurig gebruik van corticosteroïden, de ontstekingsremmers die bij aandoeningen zoals astma, reuma of darmziekten worden voorgeschreven. Wie een van deze risicofactoren heeft, kan beter de botgezondheid laten controleren, ook als hij nog geen breuk heeft gehad.
Over routinescreening bij mannen zonder klachten bestaat geen internationale consensus. De Bone Health and Osteoporosis Foundation adviseert een botdichtheidsmeting vanaf 70 jaar, of eerder bij risicofactoren. De Amerikaanse Preventive Services Task Force vond echter onvoldoende bewijs om screening bij alle mannen aan te bevelen. Wie risicofactoren heeft, zoals de hierboven genoemde, komt wel in aanmerking voor gerichte opsporing.
Als behandeling worden bisfosfonaten ook bij mannen ingezet. Deze medicijnen verlagen het risico op wervelkolomfracturen. Het bewijs hiervoor is positief, maar minder uitgebreid dan bij vrouwen: de klinische onderzoeken bij mannen hadden minder deelnemers en liepen over kortere perioden. Bij mannen met een vastgesteld testosterontekort kan testosteronvervanging de botdichtheid verbeteren, maar alleen als er een duidelijke medische indicatie voor bestaat.
Alle claims zijn gebaseerd op één primaire bron (PMID 36382763), aangevuld met twee studies over screening (PMID 36920813, 32773051) en twee over bisfosfonaten (PMID 28492856, 12424871). Het betreft overwegend observationeel en richtlijnmatig onderzoek; voor behandeling bij mannen zijn de RCT-data beperkter dan bij vrouwen.
Hoe weet ik of ik risico loop op osteoporose?
Je kunt je risico goed inschatten aan de hand van leeftijd, geslacht, hormoongeschiedenis, medicijngebruik en leefstijl. Heb je meerdere risicofactoren, vraag dan je huisarts om een botdichtheidsmeting.
Helpt fysiotherapie echt als je al osteoporose hebt?
Begeleid bewegen helpt echt als je osteoporose hebt: het remt botverlies af, verbetert je balans en spierkracht, en vermindert valangst. Zoek een fysiotherapeut op voor een veilig en effectief programma op maat.
Helpt krachttraining tegen osteoporose net zo goed als medicijnen?
Krachttraining verbetert de botdichtheid aantoonbaar en biedt extra voordelen die medicijnen niet bieden, maar de twee zijn geen alternatieven voor elkaar: bij een serieus verhoogd fractuurrisico is medicatie sterker bewezen en vervang je die niet door te sporten.
Wat heeft schildklierproblemen te maken met osteoporose?
Zowel een te actieve als een te trage schildklier vergroot de kans op osteoporose. Als je een schildklierprobleem hebt, is het verstandig om met je arts te bespreken of je botten extra aandacht verdienen.
Hebben mensen met een donkere huidskleur meer risico op botontkalking?
Mensen met een donkere huid hebben gemiddeld juist stevigere botten en een lager risico op botontkalking dan mensen met een lichte huid, ook al zijn hun vitamine D-waarden vaker laag. Heb je toch zorgen over vitamine D of botgezondheid, bespreek dat dan met je arts, want individuele factoren zoals genetica spelen ook mee.
Hoe voorkom je botverlies als je afvalt op latere leeftijd?
Krachttraining tijdens het afvallen is de beste bescherming tegen botverlies, maar kan het niet volledig voorkomen. Combineer het met voldoende eiwitinname en bespreek het met je arts als je snel of veel gewicht verliest.