Hoe kan je zaadkwaliteit en -kwantiteit verhogen als je 40+ bent?
Zaadkwaliteit na je veertigste verbeteren is mogelijk via leefstijlaanpassingen en, als je een spatader hebt, een operatieve correctie. Verwacht geen wonderresultaten, maar gerichte stappen maken wel verschil.
Vanaf je veertigste neemt zaadkwaliteit op meerdere fronten af: het volume daalt, het totale aantal zaadcellen en hun beweeglijkheid verminderen, en de morfologie (vorm) verslechtert. Tegelijk stijgt het aandeel zaadcellen met beschadigd DNA. Dit maakt zwanger worden moeilijker en duurt gemiddeld langer. De cellen in de teelballen die zaadcellen ondersteunen en testosteron aanmaken, werken minder goed naarmate je ouder wordt, en oxidatieve stress speelt daarin een rol.
De meest concrete medische aanpak is het corrigeren van een varicocele, een spatader in het scrotum die de teelballen opwarmt. Bij mannen boven de veertig verbeterde de zaadkwaliteit bij ruim de helft na zo'n ingreep, al was dat iets minder dan bij jongere mannen. Jongere mannen profiteerden meer van de ingreep, maar ook bij mannen ouder dan veertig was er een duidelijk voordeel. Als je weet dat je een varicocele hebt, is een gesprek met een uroloog over deze optie zinvol.
Leefstijl heeft ook meetbare invloed. Stoppen met roken, op gewicht komen, gevarieerd eten, bewegen en de teelballen niet onnodig blootstellen aan warmte (zoals hete baden of laptops op schoot) zijn aanpassingen die de zaadkwaliteit positief kunnen beïnvloeden. De kwaliteit van drinkwater speelt eveneens een rol: blootstelling aan pesticiden en industriële chemicaliën verlaagt testosteron en schaadt de zaadcelvorming. Of jij hier persoonlijk mee te maken hebt, hangt af van waar je woont en werkt.
Een hypothetisch idee in de literatuur is het toedienen van bloed van jonge donoren om zaadkwaliteit te verbeteren. Dit is uitsluitend een theoretisch voorstel zonder enig klinisch bewijs bij mensen. Het moet als experimenteel en onveilig worden beschouwd en is geen reële optie.
Gebaseerd op meerdere observationele en klinische studies (inclusief studies bij mannen boven de 40 met varicocele). Er zijn geen grote RCT's beschikbaar voor de meeste interventies. De leefstijlaanbevelingen zijn associationeel van aard.