Wat helpt om als vrouw je libido te verhogen?
Er zijn meerdere goed onderbouwde opties, afhankelijk van je levensfase: voor vrouwen na de overgang heeft transdermaal testosteron de sterkste bewijsbasis, en mindfulness-therapie werkt voor een bredere groep. Bespreek medicamenteuze opties altijd met je arts, want beschikbaarheid en langetermijnveiligheid vragen om een persoonlijke afweging.
Transdermaal testosteron (via de huid, dus niet als pil) heeft de sterkste onderbouwing. Een meta-analyse van 36 gerandomiseerde studies bij ruim 8.000 postmenopauzale vrouwen met weinig seksueel verlangen liet zien dat het middel significant meer bevredigende seksuele ervaringen oplevert, het verlangen en opwinding vergroot en seksuele nood vermindert. Belangrijk detail: alleen de via-de-huid-variant. Een testosteronpil heeft namelijk ongunstige effecten op het cholesterol (meer LDL, minder HDL), terwijl de pleister of gel dat niet heeft. Over langetermijnveiligheid van testosteron bij vrouwen is nog te weinig bekend, en acne en extra haargroei komen vaker voor.
Voor vrouwen die nog niet in de overgang zijn, is er flibanserin, een goed gedocumenteerd medicijn dat seksueel verlangen verbetert. Het is in de VS goedgekeurd voor premenopauzale vrouwen met een laag verlangen, maar in de meeste andere landen (waaronder Nederland) niet op de markt. Bremelanotide is een ander goedgekeurd middel, werkzaam als zelftoediening voor seks, dat zowel verlangen als opwinding verbetert. Beide middelen zijn in Nederlandse apotheek niet standaard verkrijgbaar.
Mindfulness-gebaseerde cognitieve gedragstherapie is de psychologische aanpak met de meeste onderbouwing. Meerdere studies laten verbeteringen zien in verlangen, opwinding én orgasme. Hersenonderzoek suggereert waarom dat kan helpen: vrouwen met weinig seksueel verlangen blijken meer activiteit te hebben in gebieden die betrokken zijn bij zelfkritiek en zelfbeoordeling. Therapie gericht op mindfulness kan dat remmen doorbreken, al is dit mechanisme-onderzoek en nog geen bewijs dat de therapie specifiek dááraan zijn effect ontleent.
Kruidenmiddelen en zogeheten natuurlijke afrodisiaca, zoals yohimbine of ginseng, hebben bij vrouwen geen overtuigende werkzaamheid aangetoond. De beschikbare gegevens zijn schaars en niet overtuigend genoeg om er een aanbeveling op te baseren.
Gebaseerd op een grote meta-analyse (n=8480, 36 RCT's) voor transdermaal testosteron, meerdere RCT's voor flibanserin, bremelanotide en mindfulness-CGT, en een kleine neurobeeldvormingsstudie voor het hersennetwerk-mechanisme. Geen data voor premenopauzale vrouwen en transdermaal testosteron afzonderlijk.