Kleine humane studies laten positieve signalen zien voor HBOT op telomeerlengte, verouderde afweercellen en hersenbloedstroom, maar al deze studies hebben methodologische beperkingen en zijn deels gefinancierd door commerciële partijen. Systematische reviews concluderen dat het bewijs te dun is voor de praktijk. Grote, onafhankelijke gerandomiseerde trials ontbreken nog volledig.
Hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) houdt in dat iemand in een afgesloten kamer ademhaalt onder verhoogde luchtdruk, waardoor het lichaam meer zuurstof opneemt dan normaal. In de reguliere geneeskunde wordt het al jaren ingezet voor aandoeningen zoals wondgenezing en duikersongelukken. De afgelopen jaren groeit de interesse in HBOT als anti-verouderingsbehandeling, maar het bewijs daarvoor staat nog vroeg.
Het meest geciteerde onderzoek op dit gebied is een kleine prospectieve studie met 35 gezonde mensen van 64 jaar en ouder, die 60 HBOT-sessies ondergingen1. Na afloop waren de telomeren, de beschermende uiteinden van chromosomen die bij veroudering korter worden, in meerdere typen bloedcellen meer dan 20% langer. Bij bepaalde afweercellen (B-cellen) bedroeg de toename zelfs 37,6%. Tegelijk nam het aantal verouderde afweercellen (senescente T-cellen) af met 11 tot 37%. Dit zijn opvallende cijfers, maar de studie had geen controlegroep, waardoor andere factoren de resultaten kunnen verklaren. Bovendien hebben meerdere auteurs financiële banden met een commercieel HBOT-bedrijf, wat reden geeft tot voorzichtigheid bij de interpretatie.
Voor hersengezondheid zijn er eveneens eerste, maar voorlopige aanwijzingen. Een studie uit 2021 liet zien dat HBOT bij muizen met Alzheimer-achtige afwijkingen de hersenbloedstroom verbeterde en de afzetting van amyloïd (een kenmerk van Alzheimer) verminderde. Een kleine groep oudere mensen met geheugenverlies liet na HBOT ook een toegenomen hersenbloedstroom en betere cognitieve scores zien2. De groepen waren echter klein en ook hier speelde aandeelhouderschap in een HBOT-bedrijf bij enkele auteurs een rol. Dit zijn dus voorlopige aanwijzingen, geen bewijs dat HBOT Alzheimer of geheugenverlies behandelt.
Op het gebied van huidveroudering vond een evidence-based review uit 2024 over 17 studies met in totaal 766 deelnemers aanwijzingen voor verbeterde collageendichtheid en meer elastinevezels na HBOT, plus een daling van ontstekingswaarden3. Alle betrokken studies hadden echter een hoog risico op vertekening (bias), wat betekent dat de resultaten mogelijk gunstiger lijken dan ze werkelijk zijn.
Een bredere systematische review uit 2024 over HBOT in esthetische geneeskunde en anti-aging vond slechts 15 studies die aan de inclusiecriteria voldeden en concludeerde dat het bewijs te dun is om de kosten te rechtvaardigen; grote, onafhankelijke gerandomiseerde trials ontbreken4. Ook bij droge mond na kankerbehandeling, een aandoening waarvoor HBOT soms wordt overwogen, is het bewijs beperkt en omstreden5. Kortom: HBOT als anti-verouderingsbehandeling is biologisch interessant en laat in kleine studies enige positieve signalen zien, maar het ontbreekt nog aan grote, onafhankelijke en goed gecontroleerde studies die aantonen dat dit in de praktijk werkelijk iets oplevert.
Alle claims zijn gebaseerd op kleine humane studies zonder controlegroep, dierstudies, of systematische reviews die zelf concluderen dat het bewijs onvoldoende is. Meerdere studies vermelden financiële belangen van auteurs bij commerciële HBOT-aanbieders. Totaal aantal deelnemers in humane studies is beperkt (35 in de telomeerstudie, 766 verspreid over 17 huidstudies, kleine aantallen in de cognitiestudie).