Helpen multivitaminen om gezond ouder te worden?
Dagelijkse multivitaminen lijken het geheugen van ouderen iets te beschermen, maar voor de meeste andere aspecten van gezond ouder worden is het effect klein of afwezig. Heb je een vastgesteld tekort aan vitamines of mineralen, dan is suppletie zeker zinvol; zie je dat niet zitten als wondermiddel.
Het sterkste bewijs voor multivitaminen bij gezond ouder worden komt uit geheugenonderzoek. In een grote gerandomiseerde studie (ruim 3500 ouderen, drie jaar lang dagelijks een multivitamine) scoorden deelnemers beter op episodisch geheugen dan de placebogroep. Het voordeel was gelijkwaardig aan het terugdraaien van circa drie jaar leeftijdsgerelateerde geheugenachteruitgang, trad al na één jaar op en hield daarna aan. Een samenvatting van drie deelstudies binnen hetzelfde onderzoeksprogramma bevestigde dit beeld consistent. Effecten op andere cognitieve functies, zoals objectherkenning of plannen en organiseren, werden niet gevonden.
Voor immuunfunctie is het verhaal genuanceerder. Als je een tekort hebt aan bepaalde vitamines of mineralen, verhoogt dat je infectiegevoeligheid en vertraagt het herstel. Suppletie tot aanbevolen niveaus kan dat tekort aanvullen en je afweer verbeteren. Of multivitaminen ook iets doen als je geen tekort hebt, is daarmee niet aangetoond. Houd er ook rekening mee dat het onderzoek hierachter gefinancierd is door een fabrikant van multivitaminen, wat de bevindingen in perspectief plaatst.
Op het gebied van valpreventie is vitamine D relevant voor ouderen in zorginstellingen met een lage vitamine D-spiegel. Zij vielen gemiddeld zo'n 37% minder vaak. Dat klinkt indrukwekkend, maar de kans om überhaupt minimaal één keer te vallen veranderde niet. Of dit ook opgaat voor zelfstandig wonende ouderen met een normale vitamine D-spiegel is op basis van deze gegevens niet te zeggen.
Tot slot worden in dier- en kleinschalig menselijk onderzoek specifieke supplementen onderzocht die de werking van spiercellen kunnen verbeteren, waaronder omega-3 vetzuren en enkele andere stoffen. Dit zijn geen gewone multivitaminen en het bewijs is beperkt en vroeg. Lange-termijnveiligheid en effectiviteit zijn nog niet vastgesteld, en meerdere onderzoekers in dit veld hebben financiële banden met supplementfabrikanten.
Claims zijn gebaseerd op PMID 37244291 (COSMOS-Web RCT en meta-analyse), PMID 30336639 (review immuunfunctie, gefinancierd door Bayer) en PMID 40832852 (Cochrane-review valpreventie). Belangenconflicten zijn expliciet benoemd bij de relevante studies. De cognitieve studies betreffen één groot onderzoeksprogramma (COSMOS) van dezelfde onderzoeksgroep.