Helpen probiotica bij een prikkelbare darm, of alleen bij antibiotica?

Probiotica helpen wel degelijk bij de prikkelbare darm zelf, niet alleen als aanvulling op antibiotica. In een grote meta-analyse van 82 gerandomiseerde studies (meer dan 10.000 patiënten) verminderden probiotica de globale klachten van een prikkelbare darm vergeleken met een nepmiddel. Bifidobacterium- en Lactobacillus-stammen lieten ook in een aparte analyse van 54 studies een statistisch robuust voordeel zien: de kans op symptoomverbetering was ruwweg twee keer zo groot als met placebo.

De vraag is welke stam je kiest, want dat maakt een groot verschil. Bacillus coagulans scoorde in een netwerk-meta-analyse van 43 studies het best op buikpijn, opgeblazenheid en persklachten, en al na 8 weken gebruik. Op stamniveau gaf Bifidobacterium bifidum (1 miljard bacteriën per dag gedurende 4 weken) de beste resultaten in een aparte review. Een combinatie van twee Lactobacillus-stammen met één Bifidobacterium en één Streptococcus, eveneens 4 weken lang, leek het beste te presteren van de combinatieproducten. Hoeveel bacteriën de capsule bevat, maakte in de studies overigens geen significant verschil.

Hoe zeker is dit alles? De statistiek wijst in dezelfde richting, maar voor de meeste individuele stammen is de bewijskwaliteit laag tot zeer laag, en de klinische betekenis van de gevonden verbeteringen is niet altijd helder. Prebiotica (vezels die darmbacteriën voeden) en synbiotica (een mix van prebiotica én probiotica) lieten in dezelfde netwerk-meta-analyse geen significante verbetering zien. Dat is opvallend, want meer mensen verwachten dat die combinatie beter werkt.

Probiotica lijken veilig: in 55 studies met meer dan 7.000 patiënten steeg het risico op bijwerkingen niet ten opzichte van placebo. Wil je ze combineren met een low-FODMAP dieet, dat is een populair dieet dat fermenteerbare koolhydraten beperkt, dan is er een reden om dat wél te doen: dat dieet vermindert ook gunstige darmbacteriën, en probiotica worden onderzocht als manier om dat te compenseren. Het bewijs hiervoor is nog klein, maar het geeft je in elk geval geen reden om ze te vermijden.