Spermidine speelt in diermodellen aantoonbaar en oorzakelijk een centrale rol bij autofagie en levensduurverlenging. Bij mensen zijn er veelbelovende epidemiologische signalen, maar gecontroleerde klinische trials die supplementen bij mensen testen, ontbreken nog. Voorzichtigheid is geboden bij het vertalen van dierexperimenten naar supplementadvies.
Spermidine is een natuurlijke stof (een zogeheten polyamine) die het lichaam zelf aanmaakt en die ook via voeding binnenkomt, bijvoorbeeld via tarwekiemen, kaas, paddenstoelen en peulvruchten. Met het ouder worden daalt de spermidineconcentratie in het bloed en de weefsels meetbaar. Of die daling een oorzaak of een gevolg van veroudering is, staat nog niet vast (PMID 30306826).
In laboratoriumdieren, zoals gist, wormen, fruitvliegen en muizen, is het bewijs sterk en oorzakelijk: spermidine is noodzakelijk voor het opruimproces in cellen dat 'autofagie' heet. Autofagie is een soort interne vuilnisophaaldienst waarbij beschadigde eiwitten en celonderdelen worden afgebroken en hergebruikt. Wanneer onderzoekers de aanmaak van spermidine genetisch uitschakelen, vervallen de levensduurverlengende effecten van vasten volledig. Hetzelfde geldt voor rapamycine, een stof die al langer bekend staat als levensduurverlengend in diermodellen: ook dat middel blijkt via een stijging van endogeen spermidine te werken (PMID 39117797, 39212197). Dit maakt spermidine tot een centraal scharnierpunt in meerdere anti-verouderingsroutes.
Ook hartbescherming en vermindering van gewrichtsontsteking (artritis) door vasten blijken in diermodellen afhankelijk te zijn van voldoende spermidineproductie. Blokkeer je die aanmaak, dan verdwijnen de beschermende effecten (PMID 39117797). In verouderde muizen en vliegen verbetert extra spermidine via voeding bovendien het geheugen en het leervermogen, vermoedelijk doordat mitochondrien (de energiecentrales van de cel) beter functioneren en autofagie in hersencellen toeneemt (PMID 33852843). In een prospectief menselijk cohort hing een hogere spermidine-inname via voeding samen met een lager risico op cognitieve achteruitgang, maar gecontroleerde klinische trials bij mensen zijn hier nog niet gedaan.
Grootschalig bevolkingsonderzoek laat zien dat mensen die veel spermidine via hun voeding binnenkrijgen, minder vaak overlijden aan hart- en vaatziekten en kanker. Het gaat hier echter om een statistische associatie, geen bewijs dat spermidinesupplementen hetzelfde effect hebben. Mensen die veel spermidinerijke voeding eten, leven mogelijk ook gezonder op andere vlakken (PMID 30306826).
Over het werkingsmechanisme bestaat nog geen volledig beeld. In vliegen is aangetoond dat een enzym genaamd GNMT nodig is om spermidine zijn autofagie-activerende werking te laten uitoefenen; zonder dit enzym verdwijnt ook de levensduurverlenging. Dit mechanisme is vooralsnog alleen in vliegenmodellen vastgesteld (PMID 37004845).
Bij mensen is spermidine erkend als een van de veelbelovende middelen in het lopende onderzoek naar anti-veroudering, maar grootschalige gerandomiseerde klinische trials ontbreken nog of lopen nog. Definitief bewijs dat spermidinesupplementen bij mensen echt de veroudering vertragen, is er op dit moment niet (PMID 38181790). De veiligheid van langdurige suppletie bij mensen is in de beschikbare claims niet onderzocht.
Bewijs is sterk en oorzakelijk in modelorganismen (gist, wormen, vliegen, muizen); bij mensen gaat het om epidemiologische associaties en prospectieve cohortstudies. Klinische gerandomiseerde trials bij mensen ontbreken of zijn nog gaande. Totaal aantal menselijke deelnemers over de gebruikte studies is niet precies af te leiden uit de abstracts; het cohortstudieonderzoek (PMID 30306826) omvatte een Oostenrijkse bevolkingsstudie met duizenden deelnemers.