Heeft zonlicht invloed op je hormonen en hoe dan?

Zonlicht zet via UV-straling een voorloper in je huid om tot vitamine D3. Die stof wordt daarna in lever en nieren omgebouwd tot calcitriol, de actieve hormonale vorm die de opname van calcium en fosfaat regelt. Zonder voldoende zon raakt dit systeem tekort, wat een van de best gedocumenteerde hormooneffecten van zonlicht is.

Tegelijk maakt je huid bij UV-blootstelling een eiwit aan dat wordt opgesplitst in twee hormoonachtige stoffen: alfa-MSH (verantwoordelijk voor bruining) en bèta-endorfine, een lichaamseigen pijnstiller. Die bèta-endorfine verklaart waarom zonnen voor veel mensen aangenaam of zelfs verslavend aanvoelt. Dit mechanisme is goed onderbouwd in meerdere studies.

Licht en duisternis bepalen ook hoeveel melatonine je aanmaakt. Melatonine is het slaaphormoon: bij daglicht daalt de productie, in het donker stijgt die. Kunstmatig blauw licht in de avond heeft een vergelijkbaar onderdrukkend effect als overmatige dagblootstelling. De parallel met vitamine D-tekort is een hypothese van onderzoekers, geen vastgesteld feit.

Bij langdurige, chronische blootstelling aan UV activeert je huid een eigen stress-systeem dat cortisol vrijmaakt. Cortisol is je stresshormoon. Langdurig verhoogde cortisolniveaus kunnen de aanmaak van nieuwe hersencellen remmen en de cognitieve functie aantasten. Over welke dosis of duur zon dat precies veroorzaakt, is nog geen duidelijkheid.

Ten slotte beïnvloedt UV via diezelfde routes ook neurotransmitters als dopamine en glutamaat, die een rol spelen bij stemming, leren en geheugen. Of dit per saldo positief of negatief uitpakt, hangt sterk af van de hoeveelheid blootstelling. Dit is nog weinig onderzocht en grotendeels gebaseerd op reviews, niet op grote klinische studies. Een bijzonder geval is melasma: bij vrouwen met een donkerdere huid kunnen zonlicht en oestrogeen samen vlekkerige pigmentatie veroorzaken, die hardnekkig is en vaak terugkeert.