Is een calciumscore van mijn hart de moeite waard?
Twijfel je of je wel of niet statines moet gaan slikken? Dan kan een calciumscore die beslissing helpen onderbouwen: een score van nul stelt goed gerust, een score boven de 300 is reden voor een serieus gesprek met je cardioloog.
Een calciumscore is een CT-scan van je hart die meet hoeveel kalk er in de wanden van je kransslagaders zit. Meer kalk betekent doorgaans meer aderverkalking en een hoger risico op een hartaanval. De score heeft alleen betekenis vergeleken met mensen van jouw leeftijd en geslacht: een score van 100 bij een man van 45 is heel wat anders dan diezelfde score bij een vrouw van 70, zo laat de grote MESA-studie met ruim 6.000 deelnemers zien1.
De voorspellingswinst is statistisch aantoonbaar, maar bescheiden. Aan standaard risicoberekeningen toevoegen verbetert de nauwkeurigheid met gemiddeld maar 0,036 op een schaal van 0 tot 1, blijkt uit een meta-analyse in JAMA Internal Medicine2. Nadelen zijn er ook: de scan geeft een kleine stralingsdosis en vindt soms toevallige afwijkingen in de longen die tot onnodige vervolgonderzoeken leiden. Van de mensen die door de score werden opgewaardeerd naar matig of hoog risico, kreeg 85,5 tot 96,4 procent in de 5 tot 10 jaar erna alsnog géén hartgebeurtenis. Opwaardering leidt dus vaak tot onterechte bezorgdheid.
De echte klinische winst zit in de twee uitersten. Een score van nul, geen kalk zichtbaar, is bijzonder geruststellend: afhankelijk van je leeftijdsgroep sluit dat klinische kransslagaderziekte voor 94 tot 100 procent uit3,4. Dat kan reden zijn om preventieve medicatie zoals statines voorlopig uit te stellen. Aan de andere kant: mensen zonder bekende hartziekte maar met een score boven de 300 bleken een even hoog risico te hebben als mensen die al een hartaanval of dotterbehandeling achter de rug hadden5. Dat is een serieus signaal, al bestaat er nog geen bewezen behandelprotocol specifiek voor deze groep.
Grote richtlijnen, waaronder de ACC/AHA, ESC/EAS en Canadese richtlijnen uit 2019-2021, erkennen de calciumscore als hulpmiddel bij de beslissing of je al dan niet met statines of aspirine begint6,4. Het gaat uitdrukkelijk om een persoonlijk gesprek tussen jou en je arts, niet om een screeningsprogramma voor iedereen. Voor de grote middengroep met scores ergens tussenin is de score minder doorslaggevend en wegen onterechte bezorgdheid en eventuele vervolgonderzoeken mee in de afweging.
Eén meta-analyse (PMID 35467692) vormt de kern van het bewijs over voorspellingswinst en nadelen. Overige claims komen uit grote observationele cohortstudies (MESA, PMID 16365194) en richtlijnpublicaties. Er zijn geen gerandomiseerde studies die aantonen dat het gebruik van de calciumscore tot betere klinische uitkomsten leidt. Alle verbanden zijn observationeel van aard, tenzij anders vermeld.