Is een calciumscore van mijn hart de moeite waard?
Voor mensen van 40 tot 75 jaar in een twijfelzone voor statines is een calciumscore een goed onderbouwd hulpmiddel om samen met je arts een weloverwogen keuze te maken over medicatie.
Een calciumscore, ook wel CAC-score, meet hoeveel kalkafzetting er zichtbaar is in de kransslagaders van het hart. Meerdere grote richtlijnen, waaronder de Amerikaanse (ACC/AHA), Europese en diverse andere internationale organisaties, erkennen de test als nuttig hulpmiddel bij mensen zonder bekende hartziekte, specifiek om te bepalen of je medicatie zoals statines nodig hebt.
De test is het meest waardevol als het onduidelijk is of je statines zou moeten starten. Dat geldt voor mensen tussen 40 en 75 jaar zonder diabetes, met een matig verhoogd cholesterol en een tienjaarsrisico op een hartaanval van ruwweg 7,5 tot 20 procent. In die twijfelzone helpt de score om die beslissing te verfijnen in overleg met je arts. Is jouw risico heel laag of juist overduidelijk hoog, dan voegt de test minder toe.
Een score van nul geeft extra zekerheid: dan is er geen kalk zichtbaar en mag je, als je niet rookt, geen diabetes hebt en er geen vroege hartziekte in de familie voorkomt, het starten van statines in overleg met de arts uitstellen. Een score van 100 of hoger, of boven het 75e percentiel voor jouw leeftijd en geslacht, maakt statinebehandeling juist wél geïndiceerd. Niet alleen de hoeveelheid kalk telt mee: uit een studie bij ruim 21.000 mensen bleek dat compactere, dichtere kalkafzetting samenhangt met een lager risico dan dezelfde hoeveelheid minder compacte kalk. Dat nuanceert het beeld.
Een langlopende studie bij ruim 5.700 asymptomatische volwassenen liet zien dat een hogere CAC-score ook samenhing met een hogere kans op overlijden over een periode van twaalf jaar, los van andere risicofactoren. Die studie maakte ook duidelijk dat de CAC-score soms iets minder goed voorspelt dan andere metingen, zoals de hoeveelheid plaque in de halsslagaders. De test is dus nuttig, maar niet het enige hulpmiddel.
De CAC-meting zelf brengt een kleine stralingsdosis met zich mee en kost geld. Er zijn vaste kosten en de test wordt niet altijd vergoed. Bespreek met je huisarts of cardioloog of jouw situatie (leeftijd, risicofactoren, al bestaande medicatie) echt baat heeft bij deze extra informatie, of dat de uitslag jouw behandeling niet zou veranderen.
Alle claims zijn gebaseerd op richtlijndocumenten (ACC/AHA, ESC, diverse andere) en observationele cohortdata (BioImage-studie, meta-analyse van 5 cohorten). Er zijn geen gerandomiseerde trials die aantonen dat het uitvoeren van een CAC-meting de klinische uitkomsten verbetert; de waarde is aangetoond voor risicostratificatie en beslissingsondersteuning.
Wat zegt mijn CRP-waarde (ontsteking) over mijn hart?
Een hoge hsCRP-waarde wijst op chronische ontsteking en voorspelt een duidelijk verhoogd risico op hart- en vaatproblemen op de lange termijn, zelfs sterker dan bekende cholesterolwaarden. Het is een zelfstandige risicofactor die je serieus moet nemen.
Is een hoog homocysteïne slecht voor mijn hart?
Verhoogd homocysteïne hangt samen met een hoger risico op hart- en vaatziekten, maar of je dat risico verlaagt door homocysteïne te verlagen met foliumzuur, is op basis van deze studies niet bewezen. Laat een verhoogde waarde bespreken met je huisarts.
Heeft slecht tandvlees invloed op mijn hart?
Er is een plausibel verband tussen ernstig tandvlees en hartproblemen, maar geen bewezen oorzakelijk verband. Goede mondzorg is verstandig, maar of behandeling van tandvleesziekte je hartrisico verlaagt, is nog niet aangetoond.
Is een hartfilmpje via je smartwatch (ECG) zinvol?
Voor het opsporen van atriumfibrilleren kan een smartwatch-ECG zinvol zijn, zeker als aanvulling op medische controle. Voor andere hartkwalen is het bewijs nog te dun.
Hoeveel calcium heb ik per dag nodig, en kan te veel kwaad?
De calciumbehoefte loopt uiteen van 800 mg (jonge kinderen) tot 1500 mg per dag (ouderen, tieners, postmenopauzale vrouwen). Tot 2000 mg per dag is veilig voor de meeste mensen; probeer de behoefte bij voorkeur via voeding te dekken.
Heb je echt calciumsupplementen nodig voor sterke botten?
Of je calciumsupplementen nodig hebt hangt sterk af van je leeftijd en situatie: voor jonge, gezonde vrouwen is er geen bewijs voor nut, terwijl 50-plussers baat kunnen hebben bij calcium plus vitamine D, mits je het verhoogde risico op nierstenen meeneemt in de afweging.