Geeft een zonnebank je vitamine D?
Een zonnebank kan je vitamine D-spiegel verhogen, maar alleen als er ook UV-B in het licht zit, en de meeste commerciële banken stralen dat nauwelijks uit. Omdat zonnebanken het risico op huidkanker aantoonbaar verhogen, is een vitamine D-supplement de veiligere keuze.
Een zonnebank geeft je alleen vitamine D als er ook UV-B in het licht zit. De meeste commerciële zonnebanken stralen overwegend UV-A uit, en UV-A maakt nauwelijks vitamine D aan in je huid. Alleen banken die UV-B uitstralen (golflengte 290-315 nm) verhogen je vitamine D-spiegel merkbaar.
Mensen die minstens één keer per week zo'n UV-B-uitstralende bank gebruiken, hadden in één vergelijkend onderzoek bijna dubbel zo hoge vitamine D-waarden als niet-gebruikers, én een hogere botdichtheid. Maar dit was geen gecontroleerd experiment: andere leefstijlverschillen kunnen meespelen. Zelfs een bank met nauwelijks UV-B gaf in een kleine studie al enige stijging, wat de onderzoekers zelf verrassend noemden.
Daar staat een serieuze keerzijde tegenover. Zonnebanken verhogen het risico op huidkanker, ook het gevaarlijke melanoom. Dat risico is het sterkst bij mensen die op jonge leeftijd begonnen. Meerdere onafhankelijke bronnen noemen dit een vermijdbare oorzaak van huidkanker. Je hebt een zonnebank dus helemaal niet nodig om vitamine D op peil te houden.
Een capsule of tablet met vitamine D3 (ook wel 'cholecalciferol' op het etiket) of D2 werkt even goed, zonder de huidrisico's. Op het etiket let je op het aantal IE per capsule of tablet: voor de meeste dagelijkse doeleinden volstaan dosissen tot 2000 IE per dag; ga daar niet boven zonder overleg met een arts, want hogere dosissen kunnen bij langdurig gebruik schadelijk zijn. Of je D2 of D3 kiest maakt voor het eindresultaat weinig verschil. Tot slot: zelfs een lage factor zonnebrand (SPF-8) blokkeert al 95% van de vitamine D-aanmaak in je huid, en kleding blokkeert die volledig. Voor mensen die vitamine D niet via de darmen kunnen opnemen, zoals bij bepaalde darmziekten, kan een UV-lamp onder medisch toezicht een optie zijn, maar dat is iets anders dan gewoon zonnebankgebruik.
Dit antwoord steunt op meerdere reviews en een systematische review naar huidkankerrisico, aangevuld met enkele kleinere studies naar vitamine D-spiegels bij zonnebankers. Het huidkankerrisico is stevig onderbouwd door meerdere onafhankelijke bronnen. De vitamine D-effecten zijn minder overtuigend aangetoond: de vergelijkende data komen uit een dwarsdoorsnede-onderzoek (geen oorzaak-gevolgbewijs), en de studies over UV-A-zonnebanken en patiënten met darmziekten zijn klein en geven slechts voorlopige aanwijzingen.
Hoeveel vitamine D moet je per dag nemen?
Voor gezonde volwassenen onder de 75 is extra vitamine D waarschijnlijk niet nodig. Voor kinderen, 75-plussers, zwangere vrouwen en mensen met een hoog diabetesrisico zijn er aanwijzingen dat suppletie helpt, maar bespreek dit met je arts.
Kun je te veel vitamine D binnenkrijgen?
Te veel vitamine D is echt schadelijk, maar dat risico ontstaat pas bij bloedspiegels ver boven de aanbevolen waarden. Houd je aan de dosering op de verpakking en twijfel je aan je spiegel? Laat het dan meten via je huisarts.
Is extra vitamine C slikken zinvol?
Extra vitamine C heeft voor de meeste mensen weinig nut. Intensieve sporters en mensen met een carnivoor dieet hebben wél een reden om te suppleren, en wie het dagelijks slikt, heeft bij een verkoudheid gemiddeld iets mildere klachten.
Hoe schadelijk is te weinig daglicht of zonlicht?
Te weinig zonlicht is aantoonbaar schadelijk, zeker voor je botten. Voor bredere ziekterisico's zijn de verbanden aannemelijk maar nog geen bewezen oorzaken, en een dagelijkse portie van 5 tot 30 minuten zonlicht is voor de meeste mensen al voldoende.
Helpt zonnebaden je weerstand buiten het vitamine D-effect?
Zonlicht beïnvloedt je weerstand ook buiten het vitamine D-effect, via hormonen, neuropeptiden en verschuivingen in afweercellen. Regelmatig een beetje zon, zonder verbranding, lijkt het meest haalbare handvat om dit effect te benutten.
Heb je genoeg vitamine D, en moet je suppleren?
Voor gezonde volwassenen onder de 75 jaar is het bewijs voor suppletie zwak, maar voor 75-plussers en mensen met pre-diabetes of een zuigeling in huis zijn er goede redenen om wél te suppleren.