Worden je cellen echt jonger als je calorieën beperkt?

Caloriebeperking remt op celniveau een breed scala aan verouderingsprocessen af. In uitgebreide rattenstudies werd op het niveau van individuele cellen, in meerdere weefsels tegelijk, gezien dat de typische veranderingen die met veroudering gepaard gaan, zoals verschuivingen in celsamenstelling en verstoorde genexpressie, duidelijk trager verliepen. Volledig terugdraaien van veroudering werd niet waargenomen, maar de afremming was breed en consistent.

Op moleculair niveau zijn er meerdere mechanismen die dit kunnen verklaren. Caloriebeperking lijkt twee centrale regelknoppen in je cel te beïnvloeden: mTORC1, een groeisignaal dat bij overconsumptie op hol slaat, wordt geremd, en AMPK, een energiesensor die herstelprocessen aanzet, wordt geactiveerd. Daardoor verbetert de zelfopruiming van beschadigde celonderdelen (autofagie), herstellen mitochondriën zich beter en neemt DNA-schade minder toe. Deze effecten zijn overtuigend aangetoond in dieronderzoek en celstudies; bij mensen zijn de bevindingen beperkter.

Bij mensen is het bewijs minder ver. Meerdere studies laten zien dat caloriebeperking en periodiek vasten gewicht verminderen, insulineresistentie verbeteren en cardiovasculaire risicofactoren gunstig beïnvloeden. Dat zijn meetbare, gezondheidsrelevante effecten. Maar of dit ook betekent dat je cellen werkelijk 'jonger worden' in biologische zin, en of het de levensduur verlengt, is bij mensen nog niet bewezen. Langlopende gerandomiseerde onderzoeken ontbreken.

Er zijn ook risico's om rekening mee te houden. Bij te sterke caloriebeperking neemt de kwetsbaarheid voor infecties mogelijk toe en kan de wondgenezing verslechteren. Hoe groot dit risico precies is bij mensen, is nog onvoldoende onderzocht. Mensen met een laag gewicht, ouderen of mensen met een medische aandoening doen er goed aan dit met hun arts te bespreken voordat ze caloriebeperking toepassen.