Welke lichamelijke en mentale klachten komen het meest voor tijdens de menopauze (overgang) bij vrouwen?

Gewrichts- en spierpijn is wereldwijd de meest gerapporteerde lichamelijke klacht tijdens de menopauze. In een meta-analyse van bijna 482.000 vrouwen had gemiddeld 65% hier last van. Europese en Amerikaanse surveys bevestigen dit met percentages van 68 tot 69%. Rugpijn hoort bij dit bredere pijnplaatje: in Taiwanese data meldde 58% van de vrouwen rugpijn, en in Spaans onderzoek werd lage rugpijn zelfs als meest hinderlijke klacht aangewezen.

Opvliegers en nachtelijk zweten zijn de meest kenmerkende klachten van de overgang, al lopen de percentages sterk uiteen per regio. In hoge-inkomenslanden ervaart ongeveer 50% van de vrouwen opvliegers, tegenover 66% in lage-inkomenslanden. Een Australische studie laat zien hoe sterk de toename is naarmate de overgang vordert: ernstige opvliegers kwamen voor bij 9% van de vrouwen vóór de menopauze en bij 37% in de late perimenopauze. Opvliegers beïnvloeden zowel dagelijkse activiteiten als werkprestaties.

Vermoeidheid en slaapproblemen lopen in hoge prevalentiecijfers grotendeels parallel. In grote internationale surveys voelde 66 tot 75% van de vrouwen zich moe of uitgeput. Slaapproblemen, zoals moeite met inslapen of doorslapen, werden door 60 tot 69% gemeld. Hormoonveranderingen en opvliegers dragen beide bij aan die slechte nachten. Bovendien neemt na de menopauze ook het risico op obstructief slaapapneu toe, hoogstwaarschijnlijk door veranderingen in hormonen en vetopslag, al zijn precieze prevalentiecijfers daarvoor in de beschikbare studies niet gegeven.

Vaginale droogheid en andere urogenitale klachten nemen sterk toe na de menopauze en hangen direct samen met de daling van oestrogeen. De kans op vaginale droogheid verdubbelt: van 21% bij premenopauzale vrouwen naar 45% bij postmenopauzale vrouwen. Een Australische studie laat zien dat vaginale droogheid het meest onderscheidende seksuele symptoom is als vrouwen de overgang doorlopen. Gewichtstoename is niet de meest frequente klacht, maar wordt in Europese en Amerikaanse surveys wel als de meest storende ervaren.

Op mentaal vlak staan geheugenklachten en concentratieproblemen hoog in de ranglijst. In Taiwanees onderzoek noemde 67% van de vrouwen geheugenverlies als topklacht. Een Australische studie nuanceert dit: geheugenklachten zijn minder specifiek voor de menopauze dan opvliegers, en andere leefstijl- en omgevingsfactoren spelen ook een rol. Een neerslachtige of depressieve stemming werd in Taiwan door 59% gemeld; in Zuid-Amerika liggen de depressiepercentages opvallend hoog vergeleken met andere regio's. Een hoger lichaamsgewicht hangt samen met meer depressie én angstklachten, al zijn voor angst geen concrete prevalentiecijfers beschikbaar in de gebruikte studies.

Menopauze-klachten zoals aanhoudende opvliegers en slaapproblemen zijn niet alleen op de korte termijn belastend: ze worden ook beschouwd als mogelijke voorspellers van toekomstige hart- en vaatziekten en stofwisselingsproblemen. Precieze cijfers hierover ontbreken in de aangeleverde studies, maar het onderstreept dat vrouwen met ernstige klachten er goed aan doen dit met hun huisarts of gynaecoloog te bespreken.