Welke klachten komen het vaakst voor in de overgang?
De meeste vrouwen krijgen in de overgang meerdere klachten tegelijk. Gewrichts- en spierpijn, vermoeidheid, slaapproblemen en opvliegers komen het vaakst voor, maar ook geheugenklachten en een neerslachtige stemming zijn heel gewoon.
Gewrichts- en spierpijn is wereldwijd de meest gerapporteerde lichamelijke klacht in de overgang. In een meta-analyse van bijna 482.000 vrouwen had gemiddeld 65% er last van1. Europese en Amerikaanse surveys bevestigen dat met percentages van 68 tot 69%. Rugpijn hoort daar ook bij: in Taiwanees onderzoek meldde 58% rugpijn, en in Spaans onderzoek gold lage rugpijn zelfs als meest hinderlijke klacht.
Opvliegers en nachtelijk zweten zijn de meest kenmerkende klachten. Toch lopen de percentages flink uiteen: in hoge-inkomenslanden krijgt zo'n 50% er last van, in lage-inkomenslanden is dat 66%2. Hoe verder de overgang vordert, hoe meer het toeneemt: ernstige opvliegers kwamen voor bij 9% vóór de menopauze en bij 37% in de late perimenopauze3. Ze beïnvloeden dagelijkse activiteiten én werkprestaties.
Vermoeidheid en slaapproblemen gaan grotendeels hand in hand. Uit grote internationale surveys voelde 66 tot 75% van de vrouwen zich moe of uitgeput. Moeite met inslapen of doorslapen had 60 tot 69%1,4. Hormoonveranderingen en opvliegers dragen allebei bij aan die slechte nachten. Na de menopauze neemt ook het risico op slaapapneu toe, waarschijnlijk door hormonale veranderingen en vetopslag5.
Vaginale droogheid verdubbelt bijna na de menopauze: van 21% bij premenopauzale vrouwen naar 45% bij postmenopauzale vrouwen6. Dat hangt direct samen met de daling van oestrogeen. Gewichtstoename is niet de meest voorkomende klacht, maar wordt in Europese en Amerikaanse surveys wél als de meest storende ervaren.
Op mentaal vlak staat geheugenverlies hoog in de ranglijst: 67% van de vrouwen in Taiwanees onderzoek noemde dit als topklacht7. Een neerslachtige stemming werd door 59% gemeld; in Zuid-Amerika liggen depressiepercentages opvallend hoog vergeleken met andere regio's. Aanhoudende opvliegers en slaapproblemen zijn bovendien mogelijke voorspellers van latere hart- en vaatproblemen, wat een extra reden is om bij ernstige klachten je huisarts of gynaecoloog te raadplegen8.
Gebaseerd op meerdere grote internationale surveys en een meta-analyse van circa 482.000 vrouwen (PMID 38956480, 34033602, 36306669, 33048863, 40720963). Aanvullende studies gaan over slaapapneu (PMID 31097176), vroeg overgangsonderzoek (PMID 15062730) en hart- en vaatrisico's (PMID 29393299). De meeste verbanden zijn associatief. Voor opvliegers en vaginale droogheid wordt een oorzakelijk verband met hormonale veranderingen als waarschijnlijk beschouwd.