Welke afvalmedicijnen (GLP-1) zijn het best: semaglutide of tirzepatide en hoe verschillen ze?

Zowel tirzepatide als semaglutide zijn bewezen effectieve middelen voor gewichtsverlies en bloedsuikercontrole, maar tirzepatide scoort op vrijwel alle gemeten uitkomsten beter. Het verschil zit in hoe de middelen werken: semaglutide activeert alleen de GLP-1-receptor, terwijl tirzepatide tegelijk ook de GIP-receptor aanstuurt (glucose-afhankelijk insulinotroop peptide). Die dubbele werking is vermoedelijk de reden dat tirzepatide meer gewicht laat verdwijnen en de bloedsuiker sterker verlaagt.

Bij mensen met overgewicht of obesitas zonder diabetes laat een netwerk meta-analyse van 27 trials (n=15.584) zien dat tirzepatide 15 mg gemiddeld 16,53% van het lichaamsgewicht doet verdwijnen ten opzichte van placebo, tegen een lager percentage voor semaglutide 2,4 mg. In een andere meta-analyse van gerandomiseerde trials bereikte 78% van de tirzepatidegebruikers minimaal 5% gewichtsverlies, 56% minimaal 10% en 32% minimaal 15%. Een grote observationele studie op echte patiëntgegevens (n=18.386 na matching) bevestigde dit beeld: tirzepatidegebruikers hadden 1,76 keer meer kans op minstens 5% gewichtsverlies, 2,54 keer meer kans op minstens 10%, en 3,24 keer meer kans op minstens 15% gewichtsverlies vergeleken met semaglutidegebruikers. Op 12 maanden bedroeg het gemiddelde verschil in gewichtsverlies 6,9 procentpunt in het voordeel van tirzepatide.

Bij mensen met type 2 diabetes bevestigt een netwerk meta-analyse van 28 gerandomiseerde trials (n=23.622) dat tirzepatide in alle doses effectiever is dan semaglutide voor zowel bloedsuikercontrole als gewichtsverlies. In de direct vergelijkende SURPASS-2 trial (n=1.879, 40 weken) verlaagde tirzepatide de HbA1c (een maat voor de gemiddelde bloedsuiker over de afgelopen maanden) met 2,01 tot 2,30 procentpunt afhankelijk van de dosis, tegenover 1,86 procentpunt voor semaglutide 1 mg. Op gewicht verloren tirzepatidegebruikers 1,9 tot 5,5 kg meer dan semaglutidegebruikers, ook afhankelijk van de dosis. Alle drie tirzepatidedoses (5, 10 en 15 mg wekelijks) waren statistisch superieur aan semaglutide 1 mg.

Qua bijwerkingen zijn beide middelen nagenoeg gelijkwaardig voor de meest voorkomende klachten. Maag-darmklachten zoals misselijkheid, diarree en braken komen bij beiden voor en zijn doorgaans mild tot matig van ernst. De percentages lagen in de SURPASS-2 trial dicht bij elkaar: misselijkheid 17-22% (tirzepatide) versus 18% (semaglutide), diarree 13-16% versus 12%, braken 6-10% versus 8%. Bij hogere doses tirzepatide zijn maag-darmklachten vaker gemeld dan bij lagere doses, wat een aandachtspunt is bij de dosiskeuze.

Er is één punt dat om oplettendheid vraagt: in de SURPASS-2 trial werden ernstige bijwerkingen iets vaker gerapporteerd bij tirzepatide (5-7%) dan bij semaglutide (3%). Wat dit verschil precies veroorzaakt is uit de beschikbare onderzoekssamenvattingen niet duidelijk. Bredere meta-analyses stelden tegelijk vast dat geen van beide middelen het risico op ernstige bijwerkingen verhoogt ten opzichte van placebo. Dit is dus een punt om met de behandelend arts te bespreken, niet een reden om tirzepatide op voorhand af te wijzen, maar ook niet iets om te negeren.

Praktisch gezien: wie kiest voor een van deze middelen en het maximale gewichtsverlies nastreeft, heeft op basis van de huidige onderzoeken de sterkste onderbouwing voor tirzepatide, met name bij hogere doses (10-15 mg wekelijks). Semaglutide heeft als voordeel een langere marktgeschiedenis en is voor sommige indicaties al langer beschikbaar in hogere doses (2,4 mg voor gewichtsbeheersing). Het experimentele retatrutide scoorde in één netwerk meta-analyse nog hoger dan tirzepatide, maar is nog niet goedgekeurd en valt buiten een afweging voor de dagelijkse praktijk. De uiteindelijke keuze hangt ook af van vergoeding, beschikbaarheid en persoonlijke verdraagbaarheid, iets wat de arts het best kan beoordelen.