Wat kan ik zelf doen om mijn kans op kanker te verlagen?
Door niet te roken, alcohol te beperken, een gezond gewicht aan te houden en genoeg te bewegen, verlaag je je kans op meerdere veelvoorkomende kankersoorten aantoonbaar, ook als kanker in je familie voorkomt.
Uit onderzoek onder bijna 196.000 mensen blijkt: wie gezonder leeft, heeft tot 11% minder kans op kanker per stap in de goede richting. Dat gold voor 8 van de 13 onderzochte kankersoorten. Ook mensen met een hoge erfelijke aanleg profiteerden zelfs meer dan gemiddeld. Erfelijkheid is dus geen reden om niets te doen.
De twee krachtigste stappen zijn stoppen met roken en alcohol sterk beperken of helemaal laten staan. Roken vergroot je kans op meerdere kankersoorten. Bij vrouwen maakt roken ook een infectie met het virus dat baarmoederhalskanker veroorzaakt hardnekkiger, wat die kans nog verder vergroot.
Een gezond gewicht is de derde grote hefboom. Overgewicht vergroot het risico op borst-, darm- en prostaatkanker. Veel volkoren granen, groenten, fruit en peulvruchten, en weinig rood vlees en bewerkte producten, hangt samen met een lager risico. Dat bewijs berust op verbanden, niet op bewezen oorzaken, maar het beeld is consistent.
Regelmatig bewegen verlaagt je kans op kanker. De richting is consequent positief, al verschilt de precieze omvang per studie. Darmkanker bij mensen onder de 50 is sinds de vroege jaren negentig bijna verdubbeld, waarschijnlijk door veranderingen in dieet en leefstijl. Drie op de vier jonge patiënten hebben geen familiegeschiedenis, wat laat zien dat leefstijl hier zelfstandig een rol speelt.
Voor baarmoederhalskanker geldt specifiek dat HPV-vaccinatie en voldoende antioxidanten en foliumzuur (een B-vitamine) het risico kunnen beperken, naast niet roken. Het mediterraan dieet wordt als beschermend voor eierstokkanker genoemd, maar dat bewijs komt uit één review en is beperkt.
De claims zijn gebaseerd op meerdere grote cohort- en reviewstudies (PMID 36651198, 38542712, 40277318, 36040006, 29284222, 32738520, 31394082). Het grootste cohort telde bijna 196.000 deelnemers met gemiddeld 10 jaar follow-up. Voor afzonderlijke voedingsfactoren en vitamine D is het bewijs matig tot beperkt en toont het een verband, geen aangetoonde oorzaak. Er zijn geen gerandomiseerde trials voor de volledige leefstijlbundel.
Verlaagt bewegen mijn kans op kanker?
Regelmatig bewegen hangt in grote bevolkingsstudies samen met een duidelijk lager risico op meerdere kankersoorten. Zorg daarbij ook voor minder zituren door de dag, en gebruik zonbescherming als je veel buiten sport.
Welke leefstijlfactoren verlagen je risico op kanker het meest?
Niet roken, een gezond gewicht, regelmatig bewegen en weinig of geen alcohol hebben de sterkste en best onderbouwde beschermende werking. Wie al deze factoren combineert, verlaagt het kankerrisico het meest, ook als er erfelijke aanleg speelt.
Verhoogt overgewicht mijn kans op kanker, en zo ja welke soorten?
Overgewicht verhoogt je kans op minstens 13 soorten kanker, waaronder baarmoeder-, dikkedarm-, borst- en leverkanker. Gewichtsverlies verlaagt dat risico, al is nog onduidelijk of alle manieren van afvallen even effectief zijn voor je afweer tegen kanker.
Verlaagt minder rood vlees eten je kans op kanker?
Minder rood vlees en bewerkt vlees eten verlaagt waarschijnlijk je risico op dikkedarmkanker; voor bewerkt vlees is het verband het sterkst en best onderbouwd, dus dat is het eerste om te beperken.
Vergroot slechte slaap mijn kans op kanker?
Slechte slaap, en slaapapneu en nachtwerk in het bijzonder, hangt samen met een verhoogd kankerrisico. Of jij persoonlijk meer risico loopt, hangt af van welke slaapproblemen je hebt; laat apneuklachten in ieder geval onderzoeken.
Vergroot veel zitten mijn kans op kanker, ook als ik sport?
Veel zitten verhoogt je kansop bepaalde kankers, ook als je sport. Probeer naast regelmatig bewegen ook de zittijd zelf te verminderen, want die twee compenseren elkaar maar gedeeltelijk.