Verlaagt bewegen mijn kans op kanker?
Regelmatig bewegen hangt in grote bevolkingsstudies samen met een duidelijk lager risico op meerdere kankersoorten. Zorg daarbij ook voor minder zituren door de dag, en gebruik zonbescherming als je veel buiten sport.
Bewegen verlaagt de kans op meerdere veel voorkomende kankersoorten aantoonbaar. In een analyse van 1,44 miljoen volwassenen hadden de meest actieve mensen een 10 tot 42 procent lager risico op dertien kankersoorten, vergeleken met de minst actieven. Borst- en darmkanker vielen aan de lagere kant van die bandbreedte; slokdarmkanker aan de hoge kant. Een dosis-responsanalyse van 98 studies met zestien miljoen mensen bevestigde dit voor borst-, lever-, dikke darm-, maag- en longkanker: hoe meer beweging, hoe lager het risico.
Je hoeft niet eens intensief te sporten om te profiteren. In een studie met bijna 85.000 mensen die een polsversnellingsmeter droegen, levelde het beschermende effect van stappen af rond de 9.000 stappen per dag. En zelfs een uur minder zitten per dag, vervangen door gewoon rondlopen, hing samen met een lager kankerrisico. Dat is goed nieuws als je geen sporter bent.
Er is wel een belangrijk voorbehoud: veel bewegen hing in dezelfde grote studie samen met 27 procent meer kans op huidmelanoom. Dat komt vermoedelijk doordat actieve mensen meer buiten zijn en zo meer zon vangen. Als je veel buitensport doet, is goede zonbescherming dus essentieel.
Veel sporten maar de rest van de dag zitten is ook niet genoeg. Langdurig zitten verhoogt het risico op dikke darm-, baarmoeder- en longkanker onafhankelijk van hoe actief je bent. En als je ook nog een grote buikomtrek hebt, is het kankerrisico het hoogst: veel bewegen compenseert dat niet volledig.
Voor prostaatkanker is het beeld onduidelijk. Eén grote analyse vond zelfs een licht verhoogd risico bij veel bewegen; een andere zag een zwak beschermend effect. Hier kun je vooralsnog geen harde conclusie uit trekken. Voor mensen die al kanker hebben, is er wel goed nieuws: bewegen na een diagnose van borst- of darmkanker lijkt meer overlevingsvoordeel te geven dan bewegen ervoor, dus ook na een diagnose is actief blijven zinvol.
Alle claims zijn gebaseerd op observationeel onderzoek (cohort- en gepoolde studies, systematische reviews). Oorzaak en gevolg zijn daarmee niet bewezen. De studies zijn groot en consistent voor de meeste kankersoorten, maar de associaties kunnen deels door confounders worden verklaard.
Vergroot veel zitten mijn kans op kanker, ook als ik sport?
Veel zitten verhoogt je kansop bepaalde kankers, ook als je sport. Probeer naast regelmatig bewegen ook de zittijd zelf te verminderen, want die twee compenseren elkaar maar gedeeltelijk.
Wat kan ik zelf doen om mijn kans op kanker te verlagen?
Door niet te roken, alcohol te beperken, een gezond gewicht aan te houden en genoeg te bewegen, verlaag je je kans op meerdere veelvoorkomende kankersoorten aantoonbaar, ook als kanker in je familie voorkomt.
Welke leefstijlfactoren verlagen je risico op kanker het meest?
Niet roken, een gezond gewicht, regelmatig bewegen en weinig of geen alcohol hebben de sterkste en best onderbouwde beschermende werking. Wie al deze factoren combineert, verlaagt het kankerrisico het meest, ook als er erfelijke aanleg speelt.
Verlaagt minder alcohol drinken je kankerrisico merkbaar?
Minder alcohol drinken verlaagt je risico op meerdere kankersoorten merkbaar, al duurt het jaren voordat het effect volledig zichtbaar is. Eerder stoppen levert meer gezondheidswinst op.
Verlaagt minder rood vlees eten je kans op kanker?
Minder rood vlees en bewerkt vlees eten verlaagt waarschijnlijk je risico op dikkedarmkanker; voor bewerkt vlees is het verband het sterkst en best onderbouwd, dus dat is het eerste om te beperken.
Verhoogt overgewicht mijn kans op kanker, en zo ja welke soorten?
Overgewicht verhoogt je kans op minstens 13 soorten kanker, waaronder baarmoeder-, dikkedarm-, borst- en leverkanker. Gewichtsverlies verlaagt dat risico, al is nog onduidelijk of alle manieren van afvallen even effectief zijn voor je afweer tegen kanker.