Verlaagt bewegen mijn kans op kanker?
Meer bewegen hangt consistent samen met een lager risico op de meeste kankersoorten. Al 7.000 tot 9.000 stappen per dag maakt een meetbaar verschil. Combineer dit met regelmatig opstaan overdag en goede zonbescherming als je veel buiten sport.
Ja, bewegen verlaagt je risico op de meeste kankersoorten aantoonbaar. Een analyse van 1,44 miljoen volwassenen1 vond dat meer bewegen in je vrije tijd samenhing met een lager risico op 13 soorten kanker. De vermindering liep uiteen van 10% bij borstkanker tot 42% bij slokdarmkanker. Een aparte analyse van 98 studies met ruim 16 miljoen deelnemers2 bevestigt dit: voor borst-, darm-, long-, maag- en leverkanker was het risico 5 tot 17% lager bij meer beweging. Voor zes soorten, waaronder dikkedarm-, baarmoeder- en blaaskanker, is dat verband meerdere keren sterk bevestigd3,4.
Je hoeft echt niet intensief te sporten om er iets aan te hebben. Uit een studie onder 85.394 deelnemers waarbij beweging objectief werd gemeten5, bleek dat 7.000 tot 9.000 stappen per dag al samenhing met 11 tot 16% minder kans op kanker vergeleken met 5.000 stappen. Daarna vlakte het effect af; meer stappen leverden geen duidelijk extra voordeel op. Zelfs rustig wandelen of iets minder zitten hing al samen met 6% minder risico. Als je nu weinig beweegt, heb je dus al iets te winnen met een kleine stap omhoog.
Er is één belangrijk voorbehoud. Diezelfde grote analyse1 vond ook een hoger risico op melanoom (27% hoger) en prostaatkanker (5% hoger) bij veel bewegen. Het hogere melanoomrisico komt waarschijnlijk door meer blootstelling aan de zon bij buitensporten. Als je veel buiten sport, gebruik dan consequent zonbescherming.
Langdurig zitten vormt een apart risico dat je niet volledig wegmaakt door ook te sporten. Zelfs als je genoeg beweegt, kan je risico op dikkedarm-, baarmoeder- en longkanker verhoogd blijven als je de rest van de dag voornamelijk zit3,4,6. Regelmatig opstaan en tussendoor bewegen is een zinvolle aanvulling op sporten, geen vervanging.
Waarom werkt het? Bewegen verlaagt geslachtshormonen zoals oestrogeen, verbetert hoe je lichaam reageert op insuline, vermindert chronische lichte ontsteking en heeft mogelijk effect op je immuunsysteem en darmflora3,7,6. Deze verklaringen zijn biologisch geloofwaardig. Alle beschikbare gegevens zijn wel observationeel: een direct oorzakelijk verband is aannemelijk, maar nog niet bewezen in grootschalige gerandomiseerde trials.
Alle claims komen uit grote observationele studies en systematische analyses met tot 16 miljoen deelnemers. Er zijn geen gerandomiseerde gecontroleerde trials die kanker als eindpunt testen. Oorzakelijkheid is aannemelijk maar niet bewezen. Eén directe meta-analyse gebruikt als bron: PMID 37743572, een systematische analyse van 98 studies.