Regelmatige lichaamsbeweging is consistent geassocieerd met een lager risico op 13 of meer kankersoorten, met risicoverminderingen van 5 tot 42%. Het effect treedt al op bij 7.000 tot 9.000 stappen per dag. Let op: bewegen hangt samen met een hoger risico op melanoom, waarschijnlijk door meer zonblootstelling.
Ja, bewegen verlaagt voor de meeste kankersoorten het risico, en dat bewijs is stevig. In een gepoolde analyse van 1,44 miljoen volwassenen (PMID 27183032) was een hoog niveau van vrijetijdsbeweging geassocieerd met een lager risico op maar liefst 13 soorten kanker. De risicovermindering liep uiteen van 10% (borstkanker) tot 42% (slokdarmkanker), afhankelijk van het type. Een aparte systematische analyse van 98 studies met ruim 16 miljoen deelnemers (PMID 37743572) bevestigt dit: voor borst-, darm-, long-, maag- en leverkanker was meer bewegen consistent geassocieerd met 5 tot 17% minder risico. Voor zes kankersoorten (blaas, borst, dikke darm, baarmoeder, slokdarm en maagcardia) is het bewijs zelfs sterk en consistent over meerdere grote studies (PMID 32741068, 31626056).
Je hoeft niet extreem veel te doen om effect te zien. Uit een studie met 85.394 deelnemers van de UK Biobank, waarbij beweging objectief werd gemeten via een polsversnellingsmeter (PMID 40139674), bleek al dat 7.000 tot 9.000 stappen per dag geassocieerd was met 11 tot 16% minder kans op kanker vergeleken met 5.000 stappen. Daarna vlakte het effect af: nog meer stappen leidden niet tot duidelijk extra winst. Ook lichte activiteit, zoals rustig wandelen of minder zitten, was al geassocieerd met 6% minder risico. Je hoeft dus niet intensief te sporten om enig voordeel te boeken.
Belangrijk veiligheidspunt: dezelfde grote studie met 1,44 miljoen deelnemers (PMID 27183032) vond ook dat veel bewegen samenhing met een HOGER risico op melanoom (ernstige huidkanker), namelijk 27% hoger, en op prostaatkanker, 5% hoger. Het verhoogde melanoomrisico wordt waarschijnlijk verklaard door meer blootstelling aan de zon bij buitensporten. Wie veel buiten sport, doet er verstandig aan goede zonbescherming te gebruiken.
Veel zitten vormt een apart risico, los van hoeveel je sport. Zelfs als je regelmatig beweegt maar de rest van de dag grotendeels zit, kan het risico op dikke darm-, baarmoeder- en longkanker verhoogd blijven (PMID 32741068, 31626056, 28759385). Met andere woorden: sporten compenseert langdurig zitten niet volledig. Regelmatig opstaan en bewegen gedurende de dag lijkt dus zinvol bovenop reguliere sportactiviteit.
Biologisch gezien zijn er aannemelijke verklaringen voor het beschermende effect van bewegen. Beweging verlaagt geslachtshormonen zoals oestrogeen, verbetert de reactie van het lichaam op insuline, vermindert chronische laaggradige ontsteking en beïnvloedt mogelijk het immuunsysteem, DNA-methylering en de darmflora (PMID 32741068, 28718417, 28759385). Deze mechanismen zijn biologisch geloofwaardig, maar het bewijs uit mensenstudies is vooralsnog niet volledig sluitend. Alle beschikbare gegevens zijn bovendien observationeel: een direct oorzakelijk verband is aannemelijk maar nog niet definitief bewezen via grootschalige gerandomiseerde trials.
Alle claims zijn gebaseerd op grote observationele studies en systematische analyses (tot 16 miljoen deelnemers). Er zijn geen gerandomiseerde gecontroleerde trials beschikbaar die kanker als eindpunt testen. Causaliteit is aannemelijk maar niet bewezen. Meta-analyses gebruikt als directe bron: 1 (PMID 37743572, systematische analyse van 98 studies).