Vergroot veel zitten mijn kans op kanker, ook als ik sport?
Veel zitten verhoogt je kansop bepaalde kankers, ook als je sport. Probeer naast regelmatig bewegen ook de zittijd zelf te verminderen, want die twee compenseren elkaar maar gedeeltelijk.
Veel zitten vergroot je kans op bepaalde kankers, ook als je regelmatig sport. Dat is inmiddels in meerdere grote analyses bevestigd. Het extra risico is niet enorm, maar wel meetbaar: ruwweg 7 tot 29% hogere kans afhankelijk van het kankertype, en ongeveer 13% hogere kans op kanker in het algemeen. Je kans om aan kanker te overlijden ligt bij veel zittijd zo'n 18% hoger.
De kankersoorten waarbij dit verband het duidelijkst naar voren komt zijn baarmoeder-, eierstok-, darm-, borst-, prostaat- en endeldarmkanker. Voor de meeste daarvan geldt het bewijs als 'suggestief': de samenhang is herhaaldelijk gevonden, maar een definitief oorzakelijk bewijs bij mensen is er nog niet voor alle types. Een genetisch onderzoek bij borstkanker geeft sterkere aanwijzingen dat de relatie echt oorzakelijk is, niet alleen toevallig.
Sport helpt, maar lost het probleem niet volledig op. Wie veel sport én veel zit, heeft een lager risico dan iemand die zit én niet sport. Toch is het risico hoger dan bij iemand die weinig zit. Met andere woorden: een uur fietsen in de ochtend corrigeert niet de acht uur achter je bureau daarna. Minder zitten en meer bewegen zijn dus complementair, geen uitwisselbare keuzes.
Sporten heeft overigens een sterk bewezen beschermend effect op zes kankersoorten: blaas, borst, darm, baarmoeder, slokdarm en maag. Maar wie buiten sport, let wel op de zon: buitensport hangt samen met een hogere kans op melanoom, een ernstige vorm van huidkanker. Goede zonbescherming is dan ook geen bijzaak.
Gebaseerd op meerdere systematische reviews en meta-analyses (PMID 32741068, 31626056, 35612669, 29589226, 25599350). Alle verbanden zijn associatief; causaal bewijs bij mensen is beperkt tot de Mendeliaanse randomisatiestudie voor borstkanker. Risicoschatingen zijn gecorrigeerd voor lichamelijke activiteit.
Verhoogt overgewicht mijn kans op kanker, en zo ja welke soorten?
Overgewicht verhoogt je kans op minstens 13 soorten kanker, waaronder baarmoeder-, dikkedarm-, borst- en leverkanker. Gewichtsverlies verlaagt dat risico, al is nog onduidelijk of alle manieren van afvallen even effectief zijn voor je afweer tegen kanker.
Verlaagt bewegen mijn kans op kanker?
Regelmatig bewegen hangt in grote bevolkingsstudies samen met een duidelijk lager risico op meerdere kankersoorten. Zorg daarbij ook voor minder zituren door de dag, en gebruik zonbescherming als je veel buiten sport.
Verhoogt het eten van veel suiker mijn kans op kanker?
Veel suikerhoudende dranken drinken hangt samen met een merkbaar hoger risico op bepaalde kankers, vooral darmkanker op jonge leeftijd en leverkanker. Het verband is associatief, maar consistent genoeg om minder frisdrank en vruchtensap te drinken als concreet aandachtspunt te benoemen.
Vergroot slechte slaap mijn kans op kanker?
Slechte slaap, en zeker onbehandeld slaapapneu, hangt samen met een verhoogd kankerrisico, maar het is nog niet bewezen dat slechter slapen kanker veroorzaakt. Laat slaapapneu controleren als je klachten hebt, en probeer een regelmatig slaapritme aan te houden.
Vergroot werken in de nacht mijn kans op kanker?
Nachtwerk verhoogt waarschijnlijk het risico op borstkanker, en mogelijk op andere kankersoorten. Draai je al jaren nachtdiensten, dan is het zinvol om dit te bespreken met je arts en alert te zijn op bevolkingsonderzoek.
Verhoogt een dikke buik mijn kans op kanker meer dan gewoon overgewicht?
Een dikke buik verhoogt het risico op meerdere kankersoorten meer dan gewoon overgewicht, vooral bij mannen. Je middelomtrek laten meten is dan ook zinvoller dan alleen op de weegschaal letten.