Wat is mTOR en waarom is het belangrijk bij veroudering?

mTOR is een moleculaire schakelaar in je cellen die bijhoudt hoeveel voedingsstoffen en energie er beschikbaar zijn. Als er genoeg is, zet mTOR de cel aan tot groei en aanmaak van nieuwe eiwitten. Dat is nuttig als je jong bent en groeit, maar als mTOR chronisch te actief blijft, draagt dat bij aan versnelde celveroudering en leeftijdsgerelateerde ziekten zoals kanker, diabetes en hartproblemen.

Het sterkste bewijs voor de rol van mTOR bij veroudering komt uit muisstudies met rapamycine, een medicijn dat mTOR remt. Vrouwelijke muizen leefden gemiddeld 249 dagen langer, mannelijke muizen 154 dagen langer. Dat is een van de meest robuust aangetoonde bevindingen in het verouderingsonderzoek. Rapamycine bestaat al en is goedgekeurd voor gebruik bij mensen als afstotingsremmer na orgaantransplantaties, maar of het veilig genoeg is als anti-verouderingsmiddel bij gezonde mensen wordt nog onderzocht. Er lopen klinische studies, maar of dit ooit standaardzorg wordt, is nu niet te zeggen.

Minder eten, vooral minder calorieën of minder eiwit, is de meest praktische manier om mTOR-activiteit te verlagen. In diermodellen is dat goed aangetoond, en bij mensen zijn er aanwijzingen in dezelfde richting. AMPK, een soort energiemeter in je cellen, werkt als natuurlijk tegenwicht voor mTOR: als AMPK aanspringt bij energietekort, drukt het de mTOR-activiteit omlaag. Beweging en periodes van vasten activeren AMPK op dezelfde manier.

Curcumine (de gele stof in kurkuma) en metformine (een diabetesmedicijn) remmen mTOR ook, maar voor allebei geldt: het bewijs bij mensen is nog dun. Curcumine is grotendeels alleen in lab- en dieronderzoek bekeken; metformine wordt momenteel getest in een grote studie onder de naam TAME, maar resultaten zijn er nog niet. Het zou niet eerlijk zijn om deze middelen nu al aan te bevelen puur op basis van hun effect op mTOR.