Wat is mTOR en waarom is het belangrijk bij veroudering?

mTOR is een eiwitcomplex in elke cel dat fungeert als een soort schakelaar: het leest signalen uit de omgeving (zijn er genoeg voedingsstoffen? groeifactoren?) en beslist daarna of de cel moet groeien, eiwitten aanmaken of juist celafval opruimen. Die laatste functie, het opruimen van beschadigde onderdelen, heet autophagie en is essentieel om cellen gezond te houden.

Bij overactiviteit van mTOR raakt die balans verstoord. Cellen groeien door terwijl ze eigenlijk zouden moeten opruimen en herstellen. Dat wordt steeds sterker in verband gebracht met versneld verouderen, maar ook met diabetes, kanker en de afbraak van hersencellen. Nieuwer onderzoek laat bovendien zien dat mTOR nauw samenwerkt met de energiecentrales van de cel: als die samenwerking hapert, heeft dat gevolgen voor de energiebalans en celoverleving, juist bij ouderdomsgerelateerde ziekten.

Vasten en eiwitbeperking verlagen de activiteit van mTOR meetbaar. Dit geldt ook voor het beperken van specifieke aminozuren, zoals methionine. Dat is waarschijnlijk een van de manieren waarop dit soort dieetinterventies veroudering zouden kunnen vertragen.

Het geneesmiddel rapamycine remt mTOR rechtstreeks en verlengt de levensduur van muizen aantoonbaar. Bij mensen zijn er eerste positieve signalen: studies zien gunstige veranderingen in het immuunsysteem, het hart-vaatstelsel en de huid. Voor spieren, hormonen en het zenuwstelsel zag dezelfde analyse geen effect, en voor diverse andere orgaansystemen zijn nog geen menselijke studies gedaan. Bij mensen met ouderdomsgerelateerde ziekten werden meer infecties en verhoogde bloedvetwaarden gemeld, wat serieuze veiligheidsrisico's zijn. Bij gezonde mensen werden in de schaarse beschikbare studies geen ernstige bijwerkingen gevonden, maar dat is onderzocht bij kleine groepen en zonder lange follow-up. Bespreek rapamycine altijd met een arts; dit is geen supplement dat je zelf inneemt.