Wat is glycatie en hoe beschadigt suiker je cellen van binnenuit?

Glycatie is een chemische reactie waarbij suikermoleculen spontaan vasthechten aan eiwitten, zonder dat het lichaam daar regie op heeft. Via een reeks stappen ontstaan afvalproducten die AGEs worden genoemd. Die hopen zich op in weefsels naarmate je ouder wordt, en sneller bij blijvend verhoogde bloedsuiker.

AGEs verstoren de werking van cellen doordat ze intracellulaire moleculen chemisch veranderen. Ze zijn gelinkt aan ouderdomsziekten zoals diabetes, hart- en vaatziekten, nierziekte en de ziekte van Alzheimer. In de huid treft glycatie vooral collageen, het eiwit dat huid strak en elastisch houdt. Het resultaat: rimpels, verlies van elasticiteit en een gelige teint. UV-straling versnelt dit proces extra.

Een groot deel van de schade loopt via schadelijke zuurstofradicalen (vrije radicalen). Chronisch hoge bloedsuiker zet meerdere metabole routes aan die een overschot aan die radicalen produceren. Tegelijk onderdrukt hoge bloedsuiker de eigen verdedigingssystemen van de cel die die radicalen normaal opruimen. Het gevolg: de energiecentrales van de cel raken beschadigd, cellen sterven versneld af, en celmembranen worden aangetast.

AGEs binden ook aan een specifieke ontvanger op het celoppervlak, de zogenoemde RAGE-receptor. Die binding activeert ontstekingsroutes en beschadigt de wanden van kleine bloedvaten, met name in ogen, nieren en zenuwen. Dezelfde processen, oxidatieve stress, mitochondriale schade en ontsteking, zijn ook terug te vinden in de hersenen bij Alzheimer. Er zijn aanwijzingen dat AGEs een brug vormen tussen diabetes en die hersenaandoening, al is het bewijs daarvoor nog niet sluitend.

De RAGE-receptor doet overigens meer dan AGEs verwerken. Bij een hartinfarct blijkt een eiwit dat vrijkomt bij celbeschadiging dezelfde receptor te activeren en extra hartschade te veroorzaken. Dat maakt RAGE een bredere alarmreceptor bij meerdere ziekteprocessen, niet uitsluitend bij suikerschade.