Hoe verandert het lipidenprofiel na de menopauze en wat kun je daaraan doen?
Na de menopauze verslechtert het lipidenprofiel aantoonbaar door de daling van oestrogeen. Regelmatig bewegen en matig minder eten helpen dit tegen te gaan; bespreek bij aanhoudend hoog cholesterol ook cholesterolverlaging met je arts.
Na de menopauze stijgt het LDL-cholesterol (het 'slechte' cholesterol) meetbaar, en dat is niet simpelweg het gevolg van ouder worden: ook na correctie voor leeftijd blijft dit effect zichtbaar. Tegelijkertijd daalt het HDL-cholesterol (het 'goede' cholesterol), en hoe langer de menopauze duurt, hoe lager het HDL uitvalt. Bovendien stijgen triglyceriden en vetrijke lipoproteïnen. Ook lipoproteïne(a), een extra risicofactor waar weinig mensen van hebben gehoord, neemt na de menopauze toe bij vrouwen. Al deze veranderingen samen maken het hart- en vaatrisico na de menopauze aanzienlijk groter.
De daling van oestrogeen is de voornaamste aanjager van deze verschuivingen. Vrouwen overlijden vaker aan hart- en vaatziekten dan mannen, en dat risico neemt na de menopauze fors toe. Toch wordt hoog cholesterol bij vrouwen in de praktijk vaker te laat herkend en onvoldoende behandeld.
Aan de leefstijlkant laat een reviewanalyse zien dat matig minder eten en regelmatig aeroob bewegen de ongunstige lipideveranderingen kunnen tegengaan. Er zijn geen afzonderlijke gerandomiseerde trials in deze bronnen die dat precies kwantificeren, maar de richting is duidelijk genoeg om beweging en voeding als eerste stap serieus te nemen.
Het kruidenpreparaat black cohosh (160 mg per dag, drie maanden) heeft in een dubbelblinde gerandomiseerde studie bij 310 peri- en postmenopauzale vrouwen geen enkel aantoonbaar effect op cholesterol of triglyceriden laten zien. Dit middel heeft dus geen meerwaarde voor het lipidenprofiel.
Menopauzale hormoontherapie liet in een prospectieve cohortstudie een gunstiger lipidenprofiel zien: meer grote HDL-deeltjes en minder kleine LDL-deeltjes. Omdat het observationeel onderzoek betreft, is voorzichtigheid bij de interpretatie op zijn plaats. Het actief verlagen van hoog cholesterol na de menopauze, bij voorkeur in overleg met je arts, kan hart- en vaatziekten helpen voorkomen.
Gebaseerd op meerdere observationele studies, reviews en één gerandomiseerde trial (black cohosh, n=310). Geen meta-analyses beschikbaar in de bronset. De leefstijlaanbeveling komt uit een reviewconclusie zonder directe RCT-onderbouwing. De hormoontherapiebevinding is observationeel (cohortstudie), geen gerandomiseerde trial.
Vergroot de menopauze bij vrouwen de kans op gewrichtspijn of gewrichtsklachten?
De menopauze vergroot bij de meeste vrouwen de kans op gewrichtspijn en artrose; het helpt om overgewicht te vermijden, actief te blijven en slaap en stressmanagement serieus te nemen als bijdragende factoren.
Hoe beïnvloedt je lichaamsvet de aanmaak van hormonen als je ouder bent?
Lichaamsvet beïnvloedt je hormoonhuishouding op oudere leeftijd flink: meer buikvet verstoort de insulinegevoeligheid, en omgekeerd verergert minder oestrogeen of testosteron de vetopstapeling rond de buik. Bewegen en een gezond gewicht houden zijn de meest concrete hefbomen die je zelf in de hand hebt.
Daalt mijn libido na mijn 40e, en kan ik daar iets aan doen?
Een libidodaling na je veertigste is normaal maar niet onvermijdelijk. Voor mannen met een vastgesteld laag testosteron én bijbehorende klachten bestaat een goed onderbouwde behandeling, en voor vrouwen rond de menopauze helpt hormoontherapie concreet, vooral bij vaginale klachten.
Wat gebeurt er precies in de perimenopauze, en wat helpt ertegen?
De perimenopauze brengt een breed scala aan klachten mee, van opvliegers en slaapproblemen tot botverlies. Hormoontherapie is de best onderbouwde aanpak, zeker als je jonger bent dan 60 jaar. Bespreek je klachten actief met je arts, want behandeling blijft in de praktijk te vaak achterwege.
Maakt de menopauze je huid sneller oud?
De menopauze versnelt het verlies van collageen, vochtvasthoudend vermogen en huiddikte merkbaar, maar vlekken en huidkanker zijn vrijwel zeker het gevolg van zonlicht. Heb je last van huidklachten rondom de menopauze, bespreek dan met je arts of HRT voor jou als totaalplaatje zinvol is.
Wat doet de overgang of menopauze met je darmflora?
De menopauze gaat gepaard met meetbare verschuivingen in de darmflora, maar hoe groot die zijn en wat ze praktisch betekenen is nog niet goed vastgesteld. Je kunt er nu nog niets concreets mee doen, want bewezen interventies via de darmflora ontbreken.