Hoe verandert het lipidenprofiel na de menopauze en wat kun je daaraan doen?

Na de menopauze stijgt het LDL-cholesterol (het 'slechte' cholesterol) meetbaar, en dat is niet simpelweg het gevolg van ouder worden: ook na correctie voor leeftijd blijft dit effect zichtbaar. Tegelijkertijd daalt het HDL-cholesterol (het 'goede' cholesterol), en hoe langer de menopauze duurt, hoe lager het HDL uitvalt. Bovendien stijgen triglyceriden en vetrijke lipoproteïnen. Ook lipoproteïne(a), een extra risicofactor waar weinig mensen van hebben gehoord, neemt na de menopauze toe bij vrouwen. Al deze veranderingen samen maken het hart- en vaatrisico na de menopauze aanzienlijk groter.

De daling van oestrogeen is de voornaamste aanjager van deze verschuivingen. Vrouwen overlijden vaker aan hart- en vaatziekten dan mannen, en dat risico neemt na de menopauze fors toe. Toch wordt hoog cholesterol bij vrouwen in de praktijk vaker te laat herkend en onvoldoende behandeld.

Aan de leefstijlkant laat een reviewanalyse zien dat matig minder eten en regelmatig aeroob bewegen de ongunstige lipideveranderingen kunnen tegengaan. Er zijn geen afzonderlijke gerandomiseerde trials in deze bronnen die dat precies kwantificeren, maar de richting is duidelijk genoeg om beweging en voeding als eerste stap serieus te nemen.

Het kruidenpreparaat black cohosh (160 mg per dag, drie maanden) heeft in een dubbelblinde gerandomiseerde studie bij 310 peri- en postmenopauzale vrouwen geen enkel aantoonbaar effect op cholesterol of triglyceriden laten zien. Dit middel heeft dus geen meerwaarde voor het lipidenprofiel.

Menopauzale hormoontherapie liet in een prospectieve cohortstudie een gunstiger lipidenprofiel zien: meer grote HDL-deeltjes en minder kleine LDL-deeltjes. Omdat het observationeel onderzoek betreft, is voorzichtigheid bij de interpretatie op zijn plaats. Het actief verlagen van hoog cholesterol na de menopauze, bij voorkeur in overleg met je arts, kan hart- en vaatziekten helpen voorkomen.