Wat doet regelmatig saunabezoek met je afweer?
Regelmatig saunabezoek verandert meetbaar dingen in je afweersysteem, maar of je er ook daadwerkelijk minder ziek van wordt is nog niet bewezen. De aanwijzingen zijn positief genoeg om sauna als onderdeel van een gezonde leefstijl te beschouwen, maar specifieke gezondheidsclaims zijn nog te vroeg.
Na één saunasessie reageren je afweercellen al meetbaar: de aanmaak van hitteschokeiwitten (beschermende eiwitten die cellen helpen herstellen bij stress) neemt toe, samen met zowel ontstekingsbevorderende als ontstekingsremmende stoffen. Dat klinkt tegenstrijdig, maar het lijkt op een tijdelijke 'waakzame modus' van het immuunsysteem. Mensen die normaal weinig sporten, reageren sterker op zo'n hitteprikkel dan mensen die regelmatig trainen.
Pas na een reeks van 10 saunabaden veranderen ook het aantal afweercellen en de antistofspiegels meetbaar. Welke cellen precies veranderen en in welke richting, verschilt bovendien tussen mensen die wel of niet regelmatig sporten. Of die veranderingen betekenen dat je echt minder ziek wordt, is daarmee nog niet aangetoond.
In kleinschalig onderzoek (zes deelnemers) naar milde warmtebehandeling gedurende zeven dagen steeg de activiteit van NK-cellen, een type afweercellen dat geïnfecteerde of ontaarde cellen aanvalt, en daalde het stresshormoon cortisol. Dat klinkt gunstig, maar door het kleine aantal deelnemers zijn dit voorlopige aanwijzingen, geen harde conclusies.
De combinatie van sauna en koud water zwemmen levert een ingewikkelder plaatje op. Bij ervaren winterzwemmers reageert het immuunsysteem anders dan bij mensen die het voor het eerst doen: sommige afweerstoffen dalen bij beginners maar stijgen bij habitués. Oorzaak en gevolg zijn hier niet te onderscheiden.
Mensen die regelmatig de sauna bezoeken, krijgen minder vaak last van luchtwegaandoeningen en griepklachten, zo blijkt uit een overzichtsstudie van de Mayo Clinic. Maar het gaat om samenhang, geen bewijs dat de sauna de oorzaak is: mensen die vaker naar de sauna gaan, leven mogelijk ook op andere manieren gezonder.
Dit antwoord rust op vijf kleine studies en een overzichtsartikel. De meeste humane studies hadden tientallen of minder deelnemers, en een studie telde er maar zes. Geen enkele studie toonde aan dat mensen willekeurig ingedeeld werden in een groep met of zonder sauna en daarna op ziekte werden gevolgd. De gemeten effecten op bloedwaarden zijn reëel, maar of je daadwerkelijk minder ziek wordt door saunabezoek, is nog niet aangetoond in gecontroleerd onderzoek.
Helpt saunabaden tegen infecties?
Er zijn voorlopige aanwijzingen dat regelmatig saunabaden je immuunsysteem gunstig kan beïnvloeden, maar het bewijs is te dun voor harde conclusies. Heb je gewrichtsklachten of een bijzondere huidaandoening, bespreek het dan even met je arts voordat je er een routine van maakt.
Wat doet alcohol met je afweer?
Chronisch overmatig alcoholgebruik verzwakt je afweer op meerdere fronten tegelijk en vergroot het risico op ernstige infecties. Licht tot matig drinken lijkt minder schadelijk, maar biedt geen aantoonbaar voordeel voor je immuunsysteem.
Verzwakt te weinig slaap je afweer?
Ja, te weinig slaap verzwakt je afweer aantoonbaar en verhoogt het risico op infecties en chronische ontstekingsaandoeningen. Zeven tot negen uur slaap is de meest genoemde richtlijn, en vaccinaties werken ook beter als je uitgerust bent.
Verzwakt je afweer echt naarmate je ouder wordt?
Je afweer verzwakt aantoonbaar met het ouder worden, maar vaccinaties blijven zinvol en goede voeding kan verder verlies beperken.
Helpt koud douchen je weerstand?
Koud douchen prikkelt meetbaar het immuunsysteem, maar of je er minder ziek van wordt is niet bewezen. Tot er beter onderzoek is, kun je het rustig doen als je het prettig vindt, maar reken er niet op als bescherming tegen infecties.
Hoe versterk ik mijn zwakker wordende afweer?
Je kunt je afweer deels ondersteunen door gemeten tekorten aan vitamines en mineralen aan te vullen en door gebruik te maken van speciaal voor ouderen aangepaste vaccins. Vergaande middelen als experimentele remmers zijn nu nog niet veilig genoeg voor dagelijks gebruik buiten studies.