Wat doet een dutje overdag met je gezondheid?

Een kort dutje van minder dan 30 minuten heeft een meetbaar positief effect op alertheid en cognitieve prestaties. Het effect houdt aan tot twee uur na het dutje, en vroeg in de middag (voor 13:00) pakt dat het beste uit. Vlak na het wakker worden kun je je korte tijd suf voelen; die sufheid trekt snel weg. Wel zijn de meeste onderzoeken hiernaar uitgevoerd in laboratoriumomstandigheden, niet in gewone werksituaties.

Wie regelmatig langer dan 30 minuten dutjes doet, ziet een ander beeld. Grote observationele studies wijzen op een hogere kans op sterfte, hart- en vaatziekten, stofwisselingsziekten en kanker. Een meta-analyse van ruim 1,8 miljoen mensen vond dit patroon uitsluitend bij dutjes van 30 minuten of langer, niet bij kortere dutjes. Dutjes langer dan 30 minuten gaan in afzonderlijk onderzoek ook samen met 7 tot 20% hogere kans op type 2 diabetes.

De vraag is of lang dutjes doen zelf ongezond is, of dat mensen die al ziek zijn simpelweg vaker en langer dutjes doen. Twee grote genetische studies (in samen meer dan 800.000 Britten) suggereren dat regelmatig dutjes doen inderdaad bijdraagt aan hogere bloeddruk en een grotere buikomtrek, los van andere factoren. Dat wijst eerder op een oorzakelijk verband dan op toeval, al is ook hier voorzichtigheid op z'n plaats.

Dezelfde grote meta-analyse vond opvallend genoeg ook positieve signalen: regelmatige dutjesneemers hadden een lager risico op cognitieve achteruitgang en spierverlies. Die bevinding is observationeel en verdient verder onderzoek.

Over de slaaphygiëne-aanbeveling om dutjes te vermijden ter verbetering van je nachtrust: die is minder goed onderbouwd dan je zou verwachten. Er is wel een verband gevonden tussen dutjes overdag en slechtere nachtelijke slaap, maar experimenteel bewijs dat het vermijden van dutjes je nachtrust daadwerkelijk verbetert, ontbreekt grotendeels.