Is het erg dat ik 's nachts vaak wakker word?
Af en toe wakker worden is normaal, maar doe het frequent en heb je er overdag last van? Dan kan er iets achter zitten, zoals slaapapneu of PTSD. Laat het dan checken.
Af en toe wakker worden is normaal. Thuis word je gemiddeld zo'n twee keer per nacht wakker. Val je daarna snel weer in slaap en voel je je overdag goed? Dan is er weinig aan de hand. Wordt het je vaker, lig je lang wakker of ben je overdag suf? Dan is het wel iets om serieus te nemen.
De meest voorkomende medische oorzaak is slaapapneu: je ademhaling stopt dan herhaaldelijk tijdens je slaap. Dat breekt je slaap op en kan je wakker laten schrikken met een benauwd gevoel. Slaapapneu hangt ook samen met hoge bloeddruk, boezemfibrilleren, diabetes type 2 en beroerte. Wordt een bedpartner wakker van je gesnurk, of ziet diegene dat je stopt met ademen? Ga dan naar de huisarts.
Andere aandoeningen die nachtelijk wakker worden flink verergeren zijn PTSD, dementie en bij kinderen autisme. Bij PTSD gaan de ontwaakbeurten vaak gepaard met nachtmerries. Bij dementie heeft 40% last van slaapproblemen, en dat maakt geheugenproblemen en valrisico nog groter. Bij kinderen met autisme loopt het aandeel met slaapproblemen op tot 40 tot 86%.
Er zijn twee medicijnen met redelijk bewijs, maar beide verdienen voorzichtigheid. Trazodone (een antidepressivum dat ook de slaap bevordert) verkort de tijd dat je wakker ligt na het inslapen met gemiddeld ruim 13 minuten, maar geeft ook meer bijwerkingen. Slaappillen op basis van benzodiazepines geven het gevoel van beter slapen, maar verstoren de diepe slaap en kunnen concentratie- en geheugenproblemen geven. Gebruik ze alleen onder nauw toezicht van een arts.
Wat kun je zelf doen? Bij mensen met dementie helpt meer beweging en sociale activiteit overdag iets tegen nachtelijk wakker worden, al is het bewijs beperkt. Voor iedereen geldt: val je snel weer in slaap en voel je je overdag fit? Dan is er waarschijnlijk niets aan de hand. Lig je regelmatig lang wakker of ben je overdag vermoeid? Bespreek het dan met je huisarts.
Gebaseerd op meerdere studies met associationeel bewijs, geen grote gecontroleerde onderzoeken voor de slaapkwaliteitsuitkomst zelf. Daarnaast een meta-analyse voor trazodone en een reviewstudie voor slaapapneu. Totale aantallen deelnemers zijn een schatting op basis van de genoemde studies.