Veroudert je immuunsysteem op een andere snelheid dan je hart?
Ja, je immuunsysteem en hart verouderen meetbaar op verschillende snelheden, en een verouderd immuunsysteem hangt sterker samen met een langere levensduur dan het hart. Het gaat om associaties, geen oorzakelijk bewijs, maar het is wel een reden om beide serieus te nemen.
Organen verouderen bij dezelfde persoon niet in hetzelfde tempo. Uit onderzoek op basis van bloedeiwitten bij tienduizenden mensen blijkt dat het immuunsysteem, het hart, de hersenen en de nieren elk een eigen verouderingstempo hebben dat meetbaar van elkaar verschilt.
Het immuunsysteem en het hart laten allebei zien wat er op het spel staat als ze sneller verouderen dan de rest. In de Whitehall II-studie (ruim 6.200 deelnemers, twintig jaar gevolgd) had een verouderd immuunsysteem een hazard ratio van 1,36 voor het ontwikkelen van meerdere ziekten tegelijk in verschillende organen. Een verouderd hart gaf een hazard ratio van 1,52 voor diezelfde multimorbiditeit, en voor chronisch hartfalen lag die op 1,65. De twee organen lopen dus allebei risico, maar op een andere manier en met andere uitkomsten.
Het immuunsysteem heeft bovendien iets bijzonders: samen met de hersenen is het het enige orgaan dat duidelijk samenhangt met een langere levensduur. In een studie met 44.498 deelnemers uit de UK Biobank hadden mensen met zowel een 'jeugdig' immuunsysteem als jeugdige hersenen een 56% lager sterfterisico dan gemiddeld. Afzonderlijk gaven een jeugdig immuunsysteem en jeugdige hersenen elk een vergelijkbare halvering van dat risico (hazard ratio rond de 0,58 respectievelijk 0,60). Het hart scoorde in die analyse niet zo opvallend.
Chronische laaggradige ontstekingen kunnen het verouderingsverschil tussen organen vergroten. Een op kunstmatige intelligentie gebaseerde ontstekingsmeter, afgeleid uit bloedimmuungegevens van ruim duizend mensen, voorspelde zowel hartveroudering als kwetsbaarheid. Een specifiek eiwit dat immuuncellen aanmaken bleek de sterkste aanjager van slagaderverkalking in dit model. In cel- en muisexperimenten werd schade aan de slagaderwand deels teruggedraaid door dat eiwit uit te schakelen, maar of dat ook bij mensen werkt, is nog niet onderzocht.
Al deze verbanden zijn observationeel: de studies meten samenhang, geen oorzaak en gevolg. Mannen verouderen in de meeste organen sneller dan vrouwen, en leefstijl, dieet en medicijnen hangen samen met de verouderingssnelheid per orgaan, al verschilt de richting per factor en per orgaan.
Alle claims zijn gebaseerd op grote observationele cohortstudies (UK Biobank, Whitehall II, Chinese en Amerikaanse cohorten) en één kleinere Spaanse studie. Causale verbanden zijn niet aangetoond. De iAge-bevindingen voor hart-immuuninteractie hebben gedeeltelijk cel- en dieronderzoek als onderbouwing.