Veroudert je immuunsysteem op een andere snelheid dan je hart?

Organen verouderen bij dezelfde persoon niet in hetzelfde tempo. Uit onderzoek op basis van bloedeiwitten bij tienduizenden mensen blijkt dat het immuunsysteem, het hart, de hersenen en de nieren elk een eigen verouderingstempo hebben dat meetbaar van elkaar verschilt.

Het immuunsysteem en het hart laten allebei zien wat er op het spel staat als ze sneller verouderen dan de rest. In de Whitehall II-studie (ruim 6.200 deelnemers, twintig jaar gevolgd) had een verouderd immuunsysteem een hazard ratio van 1,36 voor het ontwikkelen van meerdere ziekten tegelijk in verschillende organen. Een verouderd hart gaf een hazard ratio van 1,52 voor diezelfde multimorbiditeit, en voor chronisch hartfalen lag die op 1,65. De twee organen lopen dus allebei risico, maar op een andere manier en met andere uitkomsten.

Het immuunsysteem heeft bovendien iets bijzonders: samen met de hersenen is het het enige orgaan dat duidelijk samenhangt met een langere levensduur. In een studie met 44.498 deelnemers uit de UK Biobank hadden mensen met zowel een 'jeugdig' immuunsysteem als jeugdige hersenen een 56% lager sterfterisico dan gemiddeld. Afzonderlijk gaven een jeugdig immuunsysteem en jeugdige hersenen elk een vergelijkbare halvering van dat risico (hazard ratio rond de 0,58 respectievelijk 0,60). Het hart scoorde in die analyse niet zo opvallend.

Langdurige lichte ontstekingen kunnen het verouderingsverschil tussen organen vergroten. Uit bloedwaarden van ruim duizend mensen maakten onderzoekers met behulp van kunstmatige intelligentie een ontstekingsmeter, die zowel hartveroudering als kwetsbaarheid voorspelde. Eén stof die immuuncellen aanmaken bleek slagaderverkalking het sterkst aan te jagen. In proeven met cellen en muizen werd schade aan de slagaderwand deels teruggedraaid door die stof uit te schakelen, maar of dat ook bij mensen werkt, is nog niet onderzocht.

Al deze verbanden zijn observationeel: de studies meten samenhang, geen oorzaak en gevolg. Mannen verouderen in de meeste organen sneller dan vrouwen, en leefstijl, dieet en medicijnen hangen samen met de verouderingssnelheid per orgaan, al verschilt de richting per factor en per orgaan.