Veroudert je brein sneller dan de rest van je lichaam?

Beroertes, een van de duidelijkste tekenen van hersenveroudering, komen steeds vroeger voor. Tussen 1990 en 2019 steeg het aantal nieuwe gevallen bij mensen jonger dan 70 jaar met 15%, en het totaal aantal mensen dat ermee leeft met 22%. Dat is een stevige toename in nog geen dertig jaar. Dit zegt niets over of het brein 'sneller' veroudert dan het lichaam als geheel, maar het laat wel zien dat hersenaandoeningen door veroudering steeds minder iets zijn voor de hoogste leeftijdsgroepen alleen.

De grootste risicofactoren die hierachter zitten, zijn niet uniek voor het brein: hoge bloeddruk, overgewicht, roken, hoog bloedglucose en luchtvervuiling. Hoge bloeddruk alleen is verantwoordelijk voor meer dan de helft van alle beroerte-gerelateerde ziektelast. Dit zijn factoren die het hele lichaam aantasten, maar de hersenen blijken er bijzonder gevoelig voor.

Chronische stress is een apart verhaal. Stresshormonen tasten structureel hersengebieden aan die van belang zijn voor geheugen en emotieregulatie, zoals de hippocampus en de prefrontale hersenschors. Stressbelasting vroeg in het leven kan de veroudering van zowel hersenen als lichaam versnellen. Daarmee is het brein tegelijk kwetsbaar voor stress én de plek vanwaar stress het lichaam aanstuurt. Of het daardoor netto sneller veroudert dan andere organen, is op basis van de beschikbare studies niet hard te zeggen.

Wat het onderzoek wél duidelijk maakt: bewegen en sociale contacten helpen. Ze verminderen de chronische stressbelasting en zijn gunstig voor zowel de hersenen als de rest van het lichaam. Dat geldt voor mensen in alle leeftijdsgroepen.