Chronisch slaaptekort, hoe schadelijk is dat voor gewicht en hormonen?

Al na zes nachten van vier uur slaap raakt je koolhydraatstofwisseling in de war. In een gecontroleerd experiment bij elf jonge mannen verslechterde de bloedsuikerregulatie flink, en de onderzoekers zagen effecten die leken op normaal verouderen. Tegelijk daalde het hormoon dat je schildklier aanstuurt (TSH). Minder dan een week te weinig slapen was genoeg.

Je stresshormoon cortisol hoort 's avonds laag te zijn. Na zes nachten van vier uur was het avondcortisol sterk verhoogd (p=0,0001). Zelfs één nacht helemaal niet slapen deed het cortisol al met 21% stijgen. Diezelfde slapeloze nacht verlaagde testosteron met 24%. Meer afbreekhormoon en minder opbouwhormoon tegelijk: dat is een dubbele klap voor je herstel.

Je spieren merken het ook direct. Één nacht totaal slaaptekort verlaagde de aanmaak van spiereiwitten bij dertien gezonde jonge volwassenen met 18% (p=0,040). Slaaptekort vergroot daarbij ook je eetlust en totale voedselinname, wat je lichaamssamenstelling op termijn verslechtert.

Bij chronisch verstoorde slaap, zoals bij slaapapneu, wordt ook je insulinegevoeligheid slechter. Slaapapneu en overgewicht versterken elkaar in een vicieuze cirkel. Bovendien drijft verhoogd cortisol je voorkeur voor calorierijke en vetrijke voeding op via beloningscircuits in de hersenen. Dit mechanisme geldt breder dan alleen slaaptekort, maar de overlap is biologisch aannemelijk.

Grote bevolkingsstudies laten zien dat kort slapen samenhangt met een hogere kans op obesitas, diabetes type 2, hoge bloeddruk en hartziekten. Dat zijn geen harde oorzaak-gevolgbewijzen, maar ze passen precies bij de mechanismen uit de gecontroleerde experimenten.