Verhoogt een dikke buik mijn kans op kanker meer dan gewoon overgewicht?
Een dikke buik verhoogt het risico op meerdere kankersoorten meer dan gewoon overgewicht, vooral bij mannen. Je middelomtrek laten meten is dan ook zinvoller dan alleen op de weegschaal letten.
Bij mannen is een grote buikomvang een sterkere risicofactor voor kanker dan een hoog lichaamsgewicht. Per stap omhoog in middelomtrek stijgt het risico op obesitas-gerelateerde kankers met 25%, tegenover 19% voor het BMI. Bij vrouwen is het onderscheid kleiner: middelomtrek en BMI zijn beiden even goede voorspellers, met een risicostijging van 13% per stap, en de middelomtrek geeft bij vrouwen nauwelijks extra informatie bovenop het gewicht.
Waarom buikvet gevaarlijker lijkt dan vet elders in het lichaam, is biologisch te verklaren. Buikvet is hormonaal actief: het veroorzaakt een sluimerende ontsteking die nooit echt weggaat, verhoogt het insulineniveau en verstoort de balans van groeistoffen en geslachtshormonen. Dit stimuleert celgroei en remt celdood, wat tumorvorming bevordert.
Voor sommige kankersoorten is het verschil het duidelijkst. Bij dikkedarmkanker blijft buikomvang in een studie van meer dan 23 miljoen mensen een zelfstandige risicofactor, ook als je het BMI meetelt. Het BMI valt dan weg als voorspeller. Mensen met de grootste buikomvang hebben 42% meer kans op dikkedarmkanker dan mensen met de kleinste. Bij slokdarmkanker loopt het risico bij een grote buik zelfs op tot ruim twee keer zo hoog. Per 10 cm grotere middelomtrek stijgt het longkankerrisico met 10%, wat opvalt omdat een hoog lichaamsgewicht daar juist omgekeerd werkt.
Er is ook een opmerkelijke uitzondering: bij prostaatkanker hangt een grotere buikomvang samen met een lager risico op vroeg opgespoorde gevallen. Dat is waarschijnlijk geen echt beschermend effect, maar een vertekening doordat zwaardere mannen minder vaak worden gescreend. Voor gevorderde prostaatkanker of sterfte door prostaatkanker is er geen verband gevonden.
Dit antwoord steunt op meerdere grote studies bij mensen, waaronder een onderzoek met meer dan 23 miljoen deelnemers naar dikkedarmkanker. De verbanden zijn consistent aangetoond voor meerdere kankersoorten, maar het gaat om samenhangen: de studies kunnen niet bewijzen dat buikvet de kanker rechtstreeks veroorzaakt. Het mechanistisch bewijs (hoe buikvet werkt) is goed onderbouwd maar stamt grotendeels uit laboratorium- en dieronderzoek.
Verhoogt overgewicht mijn kans op kanker, en zo ja welke soorten?
Overgewicht verhoogt je kans op minstens 13 soorten kanker, waaronder baarmoeder-, dikkedarm-, borst- en leverkanker. Gewichtsverlies verlaagt dat risico, al is nog onduidelijk of alle manieren van afvallen even effectief zijn voor je afweer tegen kanker.
Vergroot veel zitten mijn kans op kanker, ook als ik sport?
Veel zitten verhoogt je kansop bepaalde kankers, ook als je sport. Probeer naast regelmatig bewegen ook de zittijd zelf te verminderen, want die twee compenseren elkaar maar gedeeltelijk.
Verhoogt het eten van veel suiker mijn kans op kanker?
Veel suikerhoudende dranken drinken hangt samen met een hogere kans op borst-, prostaat- en darmkanker. Of suiker zelf de oorzaak is weten we nog niet zeker, maar de onderzoeken geven wel reden om je frisdrankinname te beperken.
Vergroot slechte slaap mijn kans op kanker?
Slechte slaap, en slaapapneu en nachtwerk in het bijzonder, hangt samen met een verhoogd kankerrisico. Of jij persoonlijk meer risico loopt, hangt af van welke slaapproblemen je hebt; laat apneuklachten in ieder geval onderzoeken.
Vergroot werken in de nacht mijn kans op kanker?
Nachtwerk verhoogt waarschijnlijk het risico op borstkanker, en mogelijk op andere kankersoorten. Draai je al jaren nachtdiensten, dan is het zinvol om dit te bespreken met je arts en alert te zijn op bevolkingsonderzoek.
Verhoogt verbrand eten je kans op kanker?
Verbrand of sterk gegrild vlees bevat stoffen die in dierproeven kanker veroorzaken, maar of gewone blootstelling bij mensen het kankerrisico meetbaar verhoogt is nog niet bewezen. Wie het risico wil beperken, kiest vaker voor koken of stomen boven grillen, en laat zwartgeblakerde stukken liggen.