Verhoogt het eten van veel suiker mijn kans op kanker?

Suikerhoudende dranken zijn het best onderzochte onderdeel van dit vraagstuk. Een grote studie onder meer dan 90.000 postmenopauzale vrouwen, gevolgd over bijna 21 jaar, liet zien dat dagelijks één of meer glazen suikerhoudende drank drinken samenhing met 85% meer kans op leverkanker en 68% meer kans op overlijden aan chronische leverziekte, vergeleken met vrouwen die zelden zulke dranken dronken. Dit is een observationeel verband: andere leefstijlfactoren kunnen ook meespelen, en oorzakelijkheid is niet bewezen. Maar de uitslag is opvallend groot en werd gevonden in een lang en groot onderzoek.

Een breed overzichtsartikel bevestigt dat er behoorlijk bewijs is voor een verband tussen regelmatig suikerhoudende dranken en een hoger risico op bepaalde kankers. Welke kankersoorten precies het sterkst betrokken zijn, verschilt per onderzoek. Darmkanker op jonge leeftijd (onder de 50) wordt in een apart overzicht ook in verband gebracht met een westers eetpatroon vol geraffineerde koolhydraten en fructoserijke stroop, al gaat het daarbij om een combinatie van voedingsfactoren en niet om suiker alleen.

Waaróm suiker mogelijk bijdraagt aan kanker is nog niet hard bewezen bij mensen. Laboratoriumonderzoek suggereert dat een hoge suikerinname chronische laaggradige ontsteking veroorzaakt en het immuunsysteem ontregelt, waardoor kankercellen mogelijk minder goed worden opgeruimd. Dit is mechanistisch redeneren en geldt nog niet als klinisch bewijs.

Kunstmatig gezoete dranken gaven in de leverkanker-studie geen significant verhoogd risico. Een aparte meta-analyse van 25 studies bij bijna 3,7 miljoen deelnemers vond ook geen duidelijk verband met kanker in het algemeen, op een kleine verhoging in Europese studies na. Die kleine verhoging kan door andere eetgewoonten verklaard worden. Kunstmatige zoetstoffen zijn dus geen aantoonbaar veilig alternatief op alle vlakken, maar voor kanker specifiek is er vooralsnog geen sterk bewijs van schade.