Vergroot werken in de nacht mijn kans op kanker?

Nachtdiensten zijn in meerdere overzichtsstudies gekoppeld aan een licht tot matig verhoogd risico op kanker. Dat risico schommelt tussen 1% en 32% hoger dan bij mensen die geen nachtdiensten draaien. Die brede bandbreedte vertelt al iets: de afzonderlijke studies spreken elkaar geregeld tegen, en een rechtstreeks oorzakelijk verband is niet bewezen. Het gaat vooralsnog om een statistische samenhang.

Het meeste onderzoek gaat over borstkanker. Vrouwen die meer dan 20 jaar nachtdiensten draaien, of korter maar met veel aaneengesloten nachten achter elkaar, lijken een verhoogd risico te hebben. Om die reden classificeerde de Internationale Organisatie voor Kankeronderzoek (IARC) nachtwerk in 2007 als 'waarschijnlijk kankerverwekkend'. Maar die classificering steunt op beperkt bewijs: de studies gebruiken sterk uiteenlopende definities van 'nachtdienst' en de resultaten lopen flink uiteen. Dat maakt harde uitspraken over de precieze risicogrootte vooralsnog onmogelijk.

Het meest genoemde biologische mechanisme is de onderdrukking van melatonine door kunstlicht 's nachts. Melatonine, een hormoon dat je lichaam in het donker aanmaakt, heeft mogelijk tumorwerende eigenschappen. Nachtwerk verstoort ook je dag-nachtritme dieper, wat verdere biologische gevolgen kan hebben. Dit klinkt plausibel, maar is bij mensen nog niet onomstotelijk aangetoond als oorzakelijke schakel.

Wat betekent dit in de praktijk? Als je incidenteel nachtdiensten draait, is er geen reden tot grote zorg. Het risico dat uit de studies opkomt, is relatief klein en geldt vooral bij langdurig en intensief nachtwerk over tientallen jaren. Heb je een beroep waarbij je structureel nachten werkt, dan is het zinvol om met je arts te praten over borstkankerscreening en andere leefstijlfactoren die je risico beïnvloeden.