Vergroot werken in de nacht mijn kans op kanker?
Nachtwerk verhoogt waarschijnlijk het risico op borstkanker, en mogelijk op andere kankersoorten. Draai je al jaren nachtdiensten, dan is het zinvol om dit te bespreken met je arts en alert te zijn op bevolkingsonderzoek.
Vrouwen die structureel nachtdiensten draaien hebben een duidelijk hogere kans op borstkanker. Een meta-analyse van dertien studies vond een risicoverhoging van ongeveer 48%. Dat is aanzienlijk, al neemt dit getal wat af als je corrigeert voor factoren zoals het aantal zwangerschappen. Het effect lijkt groter bij meer dan twintig jaar nachtwerk, of bij korte perioden met veel opeenvolgende nachten.
Het vermoedelijke mechanisme is de onderdrukking van melatonine, een hormoon dat de pijnappelklier normaal gesproken 's nachts aanmaakt. Kunstmatig licht 's nachts remt deze aanmaak, wat het bioritme verstoort. Dieronderzoek laat zien dat een verstoord bioritme tumorgroei kan versnellen. Hoe sterk dit mechanisme bij mensen bijdraagt, is nog niet precies vastgesteld.
Voor darmkanker als geheel vonden twee grote cohortstudies onder verpleegkundigen (gezamenlijk zo'n 190.000 vrouwen, gevolgd tot 24 jaar) geen verhoogd risico. Een uitzondering is endeldarmkanker: na vijftien of meer jaar nachtdienst was dat risico wel verhoogd, met een factor van ongeveer 1,6. Dit is een subgroepbevinding die nog bevestiging verdient. Voor prostaat- en baarmoederkanker zijn er epidemiologische aanwijzingen, maar oorzakelijkheid is daarvoor nog niet aangetoond.
Kanker staat niet op zichzelf. Een systematische review van vierentwintig studies onder verpleegkundigen vond dat nachtwerk ook samenhangt met slaapproblemen, suikerziekte en hart- en vaatziekten. Wie de risico's van nachtdiensten afweegt, heeft dus een breder plaatje dan alleen kanker.
Bewijs voor borstkanker: meta-analyse (PMID 16084719) + systematische review (PMID 31132107) + review (PMID 28770538). Colorectaal: grote cohortstudies (PMID 29978466). Mechanisme: reviews en niet nader geïndexeerde studies (PMID 18540832, 17973057, 19605423). Dieronderzoek longkanker: PMID 27476975.
Vergroot slechte slaap mijn kans op kanker?
Slechte slaap, en zeker onbehandeld slaapapneu, hangt samen met een verhoogd kankerrisico, maar het is nog niet bewezen dat slechter slapen kanker veroorzaakt. Laat slaapapneu controleren als je klachten hebt, en probeer een regelmatig slaapritme aan te houden.
Verhoogt het werken met bestrijdingsmiddelen je kans op kanker?
Werken met bestrijdingsmiddelen hangt in meerdere studies samen met een verhoogd risico op verschillende kankersoorten, waaronder blaas-, darm- en bloedkankers. Onbeschermd contact vermijden is verstandig, zeker als je zwanger bent of dat wilt worden.
Verhoogt overgewicht mijn kans op kanker, en zo ja welke soorten?
Overgewicht verhoogt je kans op minstens 13 soorten kanker, waaronder baarmoeder-, dikkedarm-, borst- en leverkanker. Gewichtsverlies verlaagt dat risico, al is nog onduidelijk of alle manieren van afvallen even effectief zijn voor je afweer tegen kanker.
Vergroot veel zitten mijn kans op kanker, ook als ik sport?
Veel zitten verhoogt je kansop bepaalde kankers, ook als je sport. Probeer naast regelmatig bewegen ook de zittijd zelf te verminderen, want die twee compenseren elkaar maar gedeeltelijk.
Verhoogt alcohol je kans op kanker, ook bij een glas per dag?
Ja, ook één glas per dag verhoogt het risico op bepaalde kankers, met name borst- en darmkanker. Er is geen veilige ondergrens; minder drinken of stoppen verlaagt je risico direct.
Verhoogt het eten van veel suiker mijn kans op kanker?
Veel suikerhoudende dranken drinken hangt samen met een merkbaar hoger risico op bepaalde kankers, vooral darmkanker op jonge leeftijd en leverkanker. Het verband is associatief, maar consistent genoeg om minder frisdrank en vruchtensap te drinken als concreet aandachtspunt te benoemen.