Vergroot passief meeroken je kans op kanker?
Passief meeroken vergroot je kans op kanker, met het sterkste bewijs voor longkanker. Het risico is reëel maar kleiner dan bij actief roken; blootstelling zo veel mogelijk vermijden is verstandig.
Passief meeroken vergroot je kans op kanker. Een meta-analyse van 40 studies laat zien dat significante blootstelling het algehele kankerrisico bij nooit-rokers met circa 16% verhoogt. Dit effect was consistent in zowel patiënt-controle studies als prospectieve cohortstudies.
Het meeste bewijs gaat over longkanker. Nooit-rokende vrouwen met een rokende partner hebben gemiddeld zo'n 24 tot 26% meer kans op longkanker. Een aparte meta-analyse van 41 studies uit de periode 1997-2017 vindt een verhoogd risico van 33% als alle studietypen worden samengevoegd. Maar bekijk je alleen de cohortstudies, dan is dat cijfer kleiner en statistisch niet meer significant. Wel is er een dosis-responsverband aangetoond: hoe langer de blootstelling, hoe hoger het risico, wat het vermoeden van een oorzakelijk verband versterkt. Kanttekening: één grote cohortstudie onder ruim 323.000 Chinese nooit-rokers vond géén significant verband tussen passief meeroken en longkankersterfte. Binnenshuis verbranding van hout of kolen was in die studie wél een risicofactor.
Voor andere kankersoorten is het beeld minder duidelijk. Bij langdurige blootstelling van meer dan 15 jaar, thuis of op het werk, is er een verhoogd risico op keel- en strottenhoofdkanker. Voor baarmoederhalskanker is er een verband, maar dat zwakt af als rekening wordt gehouden met HPV-infectie. Voor de meeste andere kankers, zoals maag-, darm-, lever- of blaaskanker, is geen overtuigende relatie gevonden.
Een grote analyse die gepubliceerd werd in Nature Medicine in 2024 schiep extra nuance. Die studie beoordeelt het bewijs voor hartziekte, beroerte, diabetes en longkanker als 'zwak, twee sterren': reële verbanden, maar onzekerder dan doorgaans gepresenteerd. Voor borstkanker is een statistisch significant verhoogd risico gevonden (OR circa 1,24), maar die beoordeling viel terug op slechts 'één ster', wat betekent dat de werkelijke risicoverhoging vermoedelijk kleiner is dan het getal suggereert.
Kortom: het sterkste en meest consistente bewijs geldt voor longkanker bij nooit-rokende vrouwen. De effecten op andere kankersoorten zijn veelal klein of onzeker. Toch is er geen veilige ondergrens voor blootstelling bekend, en minder blootstelling is altijd beter.
Gebaseerd op meta-analyses, een prospectieve cohortstudie (n>323.000) en een gepoolde analyse van patiënt-controle studies, plus een Burden of Proof-analyse (Nature Medicine 2024). Risicomateries variëren per kankersoort en studieontwerp. Publicatiebias en onvolledige correctie voor verstorende factoren zijn erkende beperkingen in het veld.
Vergroot veel zitten mijn kans op kanker, ook als ik sport?
Veel zitten verhoogt je kansop bepaalde kankers, ook als je sport. Probeer naast regelmatig bewegen ook de zittijd zelf te verminderen, want die twee compenseren elkaar maar gedeeltelijk.
Verhoogt overgewicht mijn kans op kanker, en zo ja welke soorten?
Overgewicht verhoogt je kans op minstens 13 soorten kanker, waaronder baarmoeder-, dikkedarm-, borst- en leverkanker. Gewichtsverlies verlaagt dat risico, al is nog onduidelijk of alle manieren van afvallen even effectief zijn voor je afweer tegen kanker.
Vergroot slechte slaap mijn kans op kanker?
Slechte slaap, en zeker onbehandeld slaapapneu, hangt samen met een verhoogd kankerrisico, maar het is nog niet bewezen dat slechter slapen kanker veroorzaakt. Laat slaapapneu controleren als je klachten hebt, en probeer een regelmatig slaapritme aan te houden.
Verhoogt het werken met bestrijdingsmiddelen je kans op kanker?
Werken met bestrijdingsmiddelen hangt in meerdere studies samen met een verhoogd risico op verschillende kankersoorten, waaronder blaas-, darm- en bloedkankers. Onbeschermd contact vermijden is verstandig, zeker als je zwanger bent of dat wilt worden.
Vergroot werken in de nacht mijn kans op kanker?
Nachtwerk verhoogt waarschijnlijk het risico op borstkanker, en mogelijk op andere kankersoorten. Draai je al jaren nachtdiensten, dan is het zinvol om dit te bespreken met je arts en alert te zijn op bevolkingsonderzoek.
Verlaagt bewegen mijn kans op kanker?
Regelmatig bewegen hangt in grote bevolkingsstudies samen met een duidelijk lager risico op meerdere kankersoorten. Zorg daarbij ook voor minder zituren door de dag, en gebruik zonbescherming als je veel buiten sport.