Meerdere grote meta-analyses laten zien dat voor mond-, keel-, slokdarm- en borstkanker het risico al stijgt bij zeer lage alcoholinname, zonder aantoonbare veilige drempel. Bij zwaar drinken (4 of meer drankjes per dag) is het bewijs voor oorzakelijkheid sterk en lopen de risicosverhogingen op tot een factor 5. Voor het algehele kankerrisico is het effect bij licht drinken klein en statistisch onzeker, maar dat gemiddelde maskeert serieuze verhogingen voor specifieke kankersoorten.
Er bestaat geen veilige drempel voor alcohol als het gaat om kankerrisico. Dat is de centrale bevinding uit meerdere grote meta-analyses. Het risico stijgt met de hoeveelheid die je drinkt, maar voor bepaalde kankersoorten begint die stijging al bij heel kleine hoeveelheden. Het algehele kankerrisico is bij licht drinken (tot 1 drankje per dag) statistisch niet significant verhoogd (relatief risico 1.02), maar dat gemiddelde maskeert grote verschillen tussen kankersoorten.
Voor mond- en keelkanker en slokdarmkanker geldt al een verhoogd risico bij maximaal 1 drankje per dag: het risico op mond- en keelkanker ligt dan circa 20% hoger, op slokdarmkanker (plaveiselceltype) circa 30% hoger vergeleken met mensen die helemaal niet drinken. Zelfs bij licht drinken is er verder al een significant verhoogde kans op dikkedarmkanker en borstkanker. Voor borstkanker specifiek lijkt het risico te beginnen stijgen vanaf 3 tot 6 drankjes per week; onder de 3 drankjes per week werd geen verhoogd risico gevonden.
Bij matig tot zwaar drinken (1-3 drankjes per dag en meer) stijgt het risico voor meerdere kankersoorten verder. Bij 4 of meer drankjes per dag zijn de verhogingen fors: het risico op mond- en keelkanker is dan tot 5 keer zo hoog, op slokdarmkanker eveneens circa 5 keer hoger, op strottenhoofdkanker 2,5 tot 2,65 keer hoger, op leverkanker circa 2 keer hoger, op borstkanker 1,5 tot 1,6 keer hoger en op dikkedarmkanker 1,4 tot 1,5 keer hoger. De verbanden bij dit zwaar drinken worden als oorzakelijk beoordeeld, niet alleen als statistische samenhang.
Voor leverkanker geldt een bijzonder duidelijke dosis-responsrelatie: al bij 1 drankje per dag is het risico licht verhoogd (circa 1,08 keer), bij 50 gram alcohol per dag (ongeveer 4 drankjes) loopt dat op tot 1,54 keer en bij 100 gram per dag tot meer dan 3 keer hoger. Bij mensen met hepatitis of diabetes is het risico nog aanzienlijk groter.
Het verband met prostaatkanker is minder eenduidig. Gedistilleerde drank lijkt al bij lage doses het risico licht te verhogen, maar de resultaten wisselen sterk per type drank en studie. Voor bier werd zelfs een mogelijk verlaagd risico bij lage doses gevonden. Op basis van het beschikbare onderzoek is hier geen heldere conclusie te trekken.
Praktisch gezien betekent dit: wie zijn risico op kanker van de mond, keel, slokdarm of borst wil beperken, heeft ook bij zeer weinig drinken al een meetbaar hogere kans. Het risico is het grootst voor mond-, keel- en slokdarmkanker, en loopt steil op naarmate je meer drinkt. Er is geen hoeveelheid alcohol aangewezen waarbij het kankerrisico volledig afwezig is.
Gebaseerd op meerdere grote meta-analyses (PMID 37905315, 25422909, 21864055, 26134046, 33412155, 32717903). De verbanden zijn overwegend associatief van aard, maar voor zwaar drinken en meerdere kankersoorten wordt causaliteit aangenomen op basis van consistentie en biologische plausibiliteit.