Bij welke kankers speelt alcohol een rol?
Alcohol vergroot het risico op verschillende kankersoorten, het sterkst bij mond-, keel-, slokdarm- en leverkanker. Al bij matige consumptie kan het risico op borst- en darmkanker oplopen, dus minder drinken is altijd de veiligere keuze.
Alcohol heeft het sterkste verband met kankers van de mond, keel en slokdarm. Het risico neemt toe naarmate je meer drinkt, en het bestaat ook los van roken. Alcohol wordt beschouwd als een van de belangrijkste oorzakelijke factoren bij slokdarmkanker. Leverkanker staat ook in de sterke categorie. Jarenlang flink drinken leidt vaak eerst tot levercirrose, en die cirrose vormt een tussenstap naar leverkanker. Alcohol werkt hierbij als een soort versneller van de celgroei in een al beschadigde lever. Voor darmkanker (dikke darm en endeldarm) en borstkanker is het bewijs minder sterk, maar er zijn duidelijke aanwijzingen dat alcohol het risico verhoogt. Opvallend daarbij: al bij een relatief lage dagelijkse consumptie kan dat risico aanwezig zijn. Bij borstkanker speelt vermoedelijk mee dat alcohol het niveau van het vrouwelijk hormoon oestradiol omhoogstuurt. Alcohol werkt als kankerverwerker via meerdere wegen tegelijk. De stof die je lever maakt bij het afbreken van alcohol, beschadigt rechtstreeks het DNA en remt het herstel ervan. Daarnaast kunnen vrije radicalen cellen beschadigen, worden bepaalde leverenzymen geactiveerd waardoor het lichaam kankerverwekkende stoffen gemakkelijker opneemt, en ontstaan er tekorten aan foliumzuur en vitamine A die de celbescherming verzwakken. Voor alvleesklierkanker zijn er zwakke, indirecte aanwijzingen, maar het bewijs is niet overtuigend. Voor longkanker, blaaskanker, prostaatkanker, maagkanker, eierstokkanker, baarmoederkanker en melanoom laat het epidemiologische onderzoek geen verhoogd risico door alcohol zien.
Dit antwoord is gebaseerd op meerdere grote overzichtsstudies die het epidemiologische en experimentele onderzoek naar alcohol en kanker samenvatten. De verbanden met mond-, keel-, slokdarm- en leverkanker zijn breed onderbouwd en als oorzakelijk beoordeeld door de onderzoekers. De verbanden met darm- en borstkanker zijn aannemelijk maar minder goed vastgesteld. Voor alvleesklierkanker is de onderbouwing dun. De onderzoekers baseren hun conclusies overwegend op bevolkingsstudies; waar de oorzaak-gevolgvraag niet volledig sluitend is, is dat in het antwoord vermeld.
Vanaf hoeveel alcohol loop ik echt meer kans op kanker?
Zelfs bij weinig drinken is je kans op mond-, keel-, slokdarm- en borstkanker al meetbaar hoger. Een veilige ondergrens bestaat niet.
Verhoogt alcohol je kans op kanker, ook bij een glas per dag?
Ja, ook één glas per dag verhoogt het kankerrisico meetbaar, vooral voor borstkanker. Er is geen hoeveelheid alcohol gevonden waarbij het risico volledig wegvalt.
Verlaagt minder alcohol drinken je kankerrisico merkbaar?
Minder alcohol drinken verlaagt je risico op meerdere kankersoorten merkbaar, al duurt het jaren voordat het effect volledig zichtbaar is. Eerder stoppen levert meer gezondheidswinst op.
Verhoogt overgewicht mijn kans op kanker, en zo ja welke soorten?
Overgewicht verhoogt je kans op minstens 13 soorten kanker, waaronder baarmoeder-, dikkedarm-, borst- en leverkanker. Gewichtsverlies verlaagt dat risico, al is nog onduidelijk of alle manieren van afvallen even effectief zijn voor je afweer tegen kanker.
Verhoogt het hebben van diabetes type 2 je kans op bepaalde kankers?
Diabetes type 2 verhoogt het risico op meerdere kankersoorten, waaronder lever-, alvleesklier-, baarmoeder- en dikkedarmkanker. Als je diabetes hebt, is het zinvol om met je arts te bespreken of extra aandacht voor vroegdetectie of leefstijlverbetering bij jou past.