Is er een veilige hoeveelheid alcohol?
Als je je gezondheidsrisico wil beperken, is volledig stoppen de meest onderbouwde keuze. Grote internationale gezondheidsorganisaties erkennen geen veilige ondergrens, en zelfs matig drinken gaat in grootschalig onderzoek gepaard met een licht verhoogd sterfterisico vergeleken met levenslange onthouding.
De WHO en grote gezondheidsorganisaties wereldwijd zien alcohol als een sterk kankerveroorzakend middel. Er bestaat geen bewezen veilige hoeveelheid. Dat geldt voor iedereen, en zeker voor zwangere vrouwen.
Lang leefde het idee dat één glaasje per dag goed is voor je hart. Oudere studies suggereerden dat matige drinkers minder kans hadden op hart- en vaatziekten dan mensen die nooit dronken. Maar dat beeld klopt waarschijnlijk niet. Zieke ex-drinkers werden bij de 'nooit-drinkers' ingedeeld, waardoor die groep er ongezonder uitzag dan ze was. Goed gecontroleerd onderzoek om dit te bewijzen ontbreekt volledig. Elk verondersteld hartvoordeel staat bovendien tegenover een bewezen hoger risico op kanker, beroerte en hartritmestoornissen bij dezelfde hoeveelheden.
Uit een groot Noors onderzoek waarbij bijna 25.000 mensen gemiddeld 16,6 jaar gevolgd zijn, blijkt dat meer gaan drinken de kans om te overlijden duidelijk vergroot. Zelfs mensen die altijd geen alcohol dronken en daarna binnen de officieel aanbevolen grenzen begonnen, hadden al een circa 20% hoger sterfterisico dan mensen die altijd abstinent bleven. Ook 'verantwoord drinken' is dus niet zonder risico.
Dezelfde studie laat zien dat een goede lichamelijke conditie de nadelen van alcohol enigszins lijkt te dempen. Conditie bleek zelfs een sterkere voorspeller van sterfte dan alcoholgebruik. Maar dat betekent niet dat sporten alcohol veilig maakt. Het betekent alleen dat een goede conditie beschermend is, ongeacht of je drinkt.
Voor rode wijn bestaat het idee dat bepaalde plantenstoffen extra bescherming bieden, zeker als onderdeel van een mediterraan dieet. Studies tonen wel voordelen van dat dieet als geheel, maar niet dat die voordelen van de alcohol of de wijn zelf komen. Op het gebied van kankerrisico is rode wijn geen uitzondering. Voor zwangere vrouwen is de grens absoluut: er is geen veilige hoeveelheid en geen veilig moment. Alcohol bereikt de ongeboren vrucht via de placenta en is een van de meest vermijdbare oorzaken van ontwikkelingsachterstand en aangeboren afwijkingen.
De claims zijn gebaseerd op grote cohortstudies bij mensen, waaronder de Noorse HUNT-studie met zo'n 25.000 deelnemers, officiële standpunten van WHO, IARC en de American Cancer Society, en een klassieke review uit 1984. Goed gecontroleerd onderzoek naar het directe effect van alcohol op sterfte en kanker ontbreekt vrijwel volledig. De cohortstudies hebben bekende beperkingen: het is lastig om andere factoren buiten beeld te houden, en zieke ex-drinkers werden in oudere studies onterecht bij de nooit-drinkers ingedeeld.
Vanaf hoeveel alcohol loop ik echt meer kans op kanker?
Zelfs bij weinig drinken is je kans op mond-, keel-, slokdarm- en borstkanker al meetbaar hoger. Een veilige ondergrens bestaat niet.
Verhoogt alcohol je kans op kanker, ook bij een glas per dag?
Ja, ook één glas per dag verhoogt het kankerrisico meetbaar, vooral voor borstkanker. Er is geen hoeveelheid alcohol gevonden waarbij het risico volledig wegvalt.
Verlaagt minder alcohol drinken je kankerrisico merkbaar?
Minder alcohol drinken verlaagt je risico op meerdere kankersoorten merkbaar, al duurt het jaren voordat het effect volledig zichtbaar is. Eerder stoppen levert meer gezondheidswinst op.
Bij welke kankers speelt alcohol een rol?
Alcohol vergroot het risico op verschillende kankersoorten, het sterkst bij mond-, keel-, slokdarm- en leverkanker. Al bij matige consumptie kan het risico op borst- en darmkanker oplopen, dus minder drinken is altijd de veiligere keuze.
Is rood en bewerkt vlees echt slecht voor me?
Ja, en dat geldt vooral voor bewerkt vlees: het verband met darmkanker en hart- en vaatziekten is stevig genoeg om minder ervan te eten als praktische stap voor je gezondheid.
Is een full-body MRI-scan zinvol als preventie?
Voor gezonde mensen zonder verhoogd risico is de meerwaarde van een full-body MRI nog niet bewezen: veel gevonden afwijkingen zijn goedaardig en we weten niet of vroeg opsporen ook echt levens redt. Overweeg je het toch, bespreek de voor- en nadelen eerst met je arts.