Lever kan kanker krijgen zonder DNA-mutaties bij muizen
Kanker ontstaat altijd door fouten in het DNA. Dat is de standaardopvatting. Maar nieuw onderzoek bij muizen stelt die aanname ter discussie: leverkanker kan zich ook zonder die klassieke DNA-fouten ontwikkelen.
Wetenschappers richtten zich op een groep leverceltumoren waarbij de gebruikelijke kankerverwekkende DNA-veranderingen ontbraken. Ze vroegen zich af wat die tumoren dan wél aanstuurde. Hun hypothese: een eiwit genaamd YAP1, dat de activiteit van genen regelt, zou hierin een rol kunnen spelen.
Om dit te testen ontwikkelden de onderzoekers een muismodel waarbij ze YAP1-activiteit aanzetten in een klein deel van de levercellen. Whole-exome sequencing bevestigde dat de tumoren die ontstonden geen klassieke kanker-DNA-mutaties bevatten. Wat er wél was: uitgebreide veranderingen in DNA-methylering, een proces waarbij chemische groepjes aan het DNA worden gehecht of verwijderd zonder de volgorde van het DNA zelf te veranderen. Dit valt onder epigenetische regulatie: de regeling van genactiviteit zonder wijziging van de genetische code zelf. Door die veranderingen werden meerdere genen die celgroei aanjagen (oncogenen) actief.
Een gen bleek cruciaal
Centraal stond het gen Tet1, dat betrokken is bij het verwijderen van methylgroepen van DNA. Het onderdrukken van Tet1 verminderde de vorming van leverkanker in de muizen. Ruimtelijke analyse van individuele cellen toonde een subgroep van tumorcellen met hoge Tet1-activiteit die interactie had met andere levercellen.
De bevindingen sluiten aan bij patronen in menselijk weefsel. Patiënten met een zeldzame aandoening waarbij de bloedsomloop de lever belast (Fontan-geassocieerde leverziekte) hebben vaker leverkanker zonder de klassieke DNA-mutaties. Bij hen bleken dezelfde moleculaire patronen verhoogd.
Wat dit betekent voor veroudering
Het onderzoek, gepubliceerd in Communications Biology, opent een vraag die breder relevant is: in welke mate draagt de ophoping van epigenetische veranderingen bij het ouder worden bij aan kanker? De auteurs benoemen dit als een open wetenschappelijke kwestie. Hoe de verhouding ligt tussen DNA-mutaties en epigenetische veranderingen als kankerverwekkende factor verschilt waarschijnlijk per weefsel en per kankersoort.
Wil je zelf meer onderzoek doen?
Zoek bijvoorbeeld op:
- DNA-methylering leverkanker
- epigenetische oncogenactivatie
- YAP1-TEAD tumorvorming