Kun je zien in je ontlasting hoe snel je veroudert?

Het darmmicrobioom verandert meetbaar met de leeftijd. Een systematische review van 27 studies laat zien dat de samenstelling van darmbacteriën verschilt tussen jonge volwassenen, jongere ouderen en de alleroudste ouderen (80+). Sommige bacteriesoorten nemen toe op hogere leeftijd, andere nemen af. Alle studies waren momentopnames, dus oorzaak en gevolg staan niet vast.

Op basis van 55 leeftijdsgerelateerde bacteriesoorten in ontlasting berekenden onderzoekers een zogenoemde 'microbioom-leeftijd': een getal dat aangeeft hoe 'oud' je darmflora eruit ziet vergeleken met je kalenderleeftijd. Dit model werd gevalideerd bij ruim 4.400 mensen. Bij metabolisch ongezonde 60-plussers, zoals mensen met obesitas of hoge bloedsuiker, was een hogere microbioom-leeftijd gekoppeld aan een tot 117% groter risico op hart- en vaatziekten. Maar dit is een associatie: er is nog geen bewijs dat het aanpassen van je microbioom ook het risico verlaagt.

Er is ook mechanistisch onderzoek dat laat zien hoe darmbacteriën veroudering beïnvloeden. Een bepaalde darmbacterie (Clostridium sp.) produceert met het ouder worden meer fenylazijnzuur, een stofje dat bloedvataandoeningen versnelt. In muisstudies versnelde dit de veroudering van bloedvaten. Tegelijk neemt acetaat, een beschermend stofje dat andere darmbacteriën maken, met de leeftijd af. Of deze inzichten vertaalbaar zijn naar behandelingen bij mensen, is nog onbekend.

Ontlastingsonderzoek heeft ook diagnostisch potentieel. Een meta-analyse van 8 studies identificeerde 29 bacteriesoorten die consistent verhoogd zijn bij darmkanker; de betrokken onderzoekers hebben daarbij wel commerciële belangen, wat je mee moet wegen. Daarnaast toont onderzoek bij bijna 800 kankerpatiënten dat microbioompatronen kunnen voorspellen wie baat heeft bij immunotherapie. Ook bij de ziekte van Parkinson zijn afwijkende patronen gevonden, maar die bevindingen spreken elkaar deels tegen en het is onduidelijk wat oorzaak is en wat gevolg.

Kortom: ontlastingsonderzoek is geen rijpe verouderingstest die je thuis kunt doen. Er zijn veelbelovende verbanden, maar klinisch gevalideerde tests op basis van het microbioom bestaan nog niet voor dagelijks gebruik.