Kun je zien in je ontlasting hoe snel je veroudert?
Je microbioom verandert wel degelijk met de leeftijd en hangt samen met gezondheidsrisico's, maar een betrouwbare verouderingstest op basis van ontlasting is er nog niet voor gewone klinische toepassing.
Het darmmicrobioom verandert meetbaar met de leeftijd. Een systematische review van 27 studies laat zien dat de samenstelling van darmbacteriën verschilt tussen jonge volwassenen, jongere ouderen en de alleroudste ouderen (80+). Sommige bacteriesoorten nemen toe op hogere leeftijd, andere nemen af. Alle studies waren momentopnames, dus oorzaak en gevolg staan niet vast.
Op basis van 55 leeftijdsgerelateerde bacteriesoorten in ontlasting berekenden onderzoekers een zogenoemde 'microbioom-leeftijd': een getal dat aangeeft hoe 'oud' je darmflora eruit ziet vergeleken met je kalenderleeftijd. Dit model werd gevalideerd bij ruim 4.400 mensen. Bij metabolisch ongezonde 60-plussers, zoals mensen met obesitas of hoge bloedsuiker, was een hogere microbioom-leeftijd gekoppeld aan een tot 117% groter risico op hart- en vaatziekten. Maar dit is een associatie: er is nog geen bewijs dat het aanpassen van je microbioom ook het risico verlaagt.
Er is ook mechanistisch onderzoek dat laat zien hoe darmbacteriën veroudering beïnvloeden. Een bepaalde darmbacterie (Clostridium sp.) produceert met het ouder worden meer fenylazijnzuur, een stofje dat bloedvataandoeningen versnelt. In muisstudies versnelde dit de veroudering van bloedvaten. Tegelijk neemt acetaat, een beschermend stofje dat andere darmbacteriën maken, met de leeftijd af. Of deze inzichten vertaalbaar zijn naar behandelingen bij mensen, is nog onbekend.
Ontlastingsonderzoek heeft ook diagnostisch potentieel. Een meta-analyse van 8 studies identificeerde 29 bacteriesoorten die consistent verhoogd zijn bij darmkanker; de betrokken onderzoekers hebben daarbij wel commerciële belangen, wat je mee moet wegen. Daarnaast toont onderzoek bij bijna 800 kankerpatiënten dat microbioompatronen kunnen voorspellen wie baat heeft bij immunotherapie. Ook bij de ziekte van Parkinson zijn afwijkende patronen gevonden, maar die bevindingen spreken elkaar deels tegen en het is onduidelijk wat oorzaak is en wat gevolg.
Kortom: ontlastingsonderzoek is geen rijpe verouderingstest die je thuis kunt doen. Er zijn veelbelovende verbanden, maar klinisch gevalideerde tests op basis van het microbioom bestaan nog niet voor dagelijks gebruik.
Gebaseerd op een systematische review (27 studies), een grote Chinese cohortstudie (>10.000 deelnemers + validatie in 4.425 samples), Zwitsers mechanistisch onderzoek (mens + muis), een meta-analyse voor darmkankerdiagnostiek (768 patiënten, met gemeld commercieel belang) en twee systematische reviews/meta-analyses voor respectievelijk immunotherapie (808 patiënten) en de ziekte van Parkinson (26 studies). Alle studies zijn associatief van aard, behalve het mechanistische dieronderzoek (likely_causal).
Kan je microbioom verraden hoe oud je biologisch bent?
Je microbioom geeft wel degelijk signalen over hoe je veroudert, maar een betrouwbare klinische test om je biologische leeftijd ermee te meten bestaat nog niet. Het heeft zeker zin om je darmgezondheid serieus te nemen, al is het nog te vroeg om te weten hoe je dat het beste doet om veroudering te remmen.
Kunnen bepaalde schimmels of bacteriën in je darmen je celveroudering beïnvloeden?
Bepaalde darmbacteriën maken stoffen die celveroudering versnellen, terwijl een divers microbioom met veel vezelverteringen bacteriën juist beschermt. Je kunt daar nu al rekening mee houden via een vezelrijk dieet, maar directe interventies bij mensen zijn nog nauwelijks onderzocht.
Verandert mijn darmflora als ik ouder word, en is dat erg?
Je darmflora verandert zeker naarmate je ouder wordt, maar of dat schadelijk is hangt sterk af van welke richting die verandering op gaat. Wat je eet heeft daar veel invloed op, dus dat is een concrete plek om op te letten.
Kan je darmflora invloed hebben op hoe lang je leeft?
Er zijn duidelijke aanwijzingen dat de samenstelling van je darmflora samenhangt met hoe lang en hoe gezond je oud wordt, maar of je flora aanpassen je leven verlengt is nog niet aangetoond bij mensen.
Kan je darmflora invloed hebben op ontstekingen in je lichaam?
Je darmflora kan via de darmwand invloed uitoefenen op ontstekingsprocessen in je hele lichaam. Meer vezels eten en regelmatig bewegen zijn de meest onderbouwde manieren om dit gunstig te beïnvloeden.
Kan je darmflora je eetlust en hongergevoel sturen?
Ja, je darmflora kan je hongergevoel en eetgedrag beïnvloeden via een directe verbinding met je hersenen. Meer vezels eten is het beste wat je nu al kunt doen om die route te ondersteunen.