Kun je te veel vet hebben terwijl je een gezond gewicht hebt?
Ja, een normaal gewicht betekent niet automatisch dat je weinig lichaamsvet hebt. Te veel vet, en zeker te veel buikvet, vergroot je kans op diabetes, hart- en stofwisselingsproblemen en bepaalde kankers, ook als de weegschaal niets verontrustends laat zien.
Ja, dat kan. Mensen met een normaal BMI maar een te hoog vetpercentage, ook wel 'normal weight obesity' genoemd, hebben aanzienlijk hogere kansen op hart- en stofwisselingsproblemen dan mensen met zowel normaal gewicht als normaal vetpercentage. Onder bijna 178.000 deelnemers zagen onderzoekers het sterkste verschil bij metabool syndroom (1,9 keer zo hoog) en hoge triglyceriden (bloedvetten). Ook verhoogde bloedsuiker, lage goede cholesterol, diabetes type 2 en hoge bloeddruk kwamen vaker voor. Het verband is duidelijk, maar of het vet zelf de oorzaak is of andere factoren meespelen, is niet volledig bewezen.
Buikvet is daarbij het meest verraderlijk. Een maat die buikvet combineert met bloedvetwaarden laat zien dat mensen met veel buikvet maar een normaal uiterlijk twee keer zo vaak diabetes type 2 krijgen als mensen met weinig buikvet. Onderzoekers noemen dit expliciet het 'dun van buiten, vet van binnen'-fenotype.
Ook het risico op bepaalde kankers speelt mee. Mensen met een normaal gewicht maar stofwisselingsproblemen door overtollig vet hadden in meerdere studies een verhoogd risico op specifieke kankersoorten. Sterk verhoogd was het risico op baarmoeder-, lever- en nierkanker bij mensen met zowel overgewicht als metabole problemen. Maar zelfs mensen met normaal gewicht én metabole problemen hadden al een hoger risico op sommige kankers vergeleken met mensen zonder metabole problemen. Interessant: een aparte grote Britse studie vond dat normaal gewicht an sich beschermend was voor kankerrisico, ongeacht hoe actief iemand was. Die studie mat echter alleen BMI, niet het vetpercentage, wat een belangrijk verschil is.
Wat kun je eraan doen? Aerobe beweging, zoals hardlopen of fietsen, vermindert visceraal vet ook bij mensen met een normaal gewicht. Langere trainingsperiodes van meer dan vijf maanden gaven de grootste effecten, al is het bewijs hiervoor nog beperkt. Voor voeding geldt dat een eiwitrijke voeding het vetpercentage meer verlaagt dan gewoon minder eten. Simpelweg calorieën beperken leidde tot nauwelijks minder vet en kostte ook nog spiermassa. De studiebasis voor deze voedingsaanpak is klein en het bewijs is voorlopig.
Dit antwoord steunt op meerdere grote samenvattingen van bestaand onderzoek, waaronder een analyse van bijna 178.000 deelnemers naar cardiometabole risico's. Voor het kankerrisico beoordeelden de onderzoekers een deel van de analyses als van hoge zekerheid (bijvoorbeeld voor schildklier- en leverkanker) en een deel als van matige of lage zekerheid (zoals voor alvleesklierkanker). De bevindingen over beweging en voeding komen uit kleinere studies met methodologische beperkingen; de onderzoekers wijzen zelf op grote variatie tussen studies en vragen om beter opgezet onderzoek. Het bewijs over de risico's is daarmee sterker dan het bewijs over de oplossingen.
Ik ben te zwaar, wat levert afvallen mij op?
Afvallen levert aantoonbare gezondheidswinst op, zeker voor je buikomtrek, bloedsuiker en vetwaarden in het bloed. Hoe je het aanpakt, maakt minder uit dan dat je het volhoudt.
Hoe gevaarlijk is een vette lever (leververvetting)?
Een vette lever is voor de meeste mensen voorlopig stabiel, maar vergroot het risico op hart- en vaatziekte, diabetes en leverziekte aanzienlijk; afvallen is tot nu toe de enige bewezen manier om schade te beperken.
Heeft de volgorde van maaltijden door de dag invloed op je gewicht?
Wanneer je eet, doet er toe: maaltijden vroeg op de dag lijken gunstiger voor je stofwisseling dan laat eten, al verschilt het effect per persoon en is het beste bewijs nog gebaseerd op kortetermijnstudies.
Helpt 150 minuten bewegen per week tegen levervet?
Bewegen vermindert levervet duidelijk, en je hoeft daarvoor niet per se 150 minuten per week te halen. Zowel aerobe training als krachttraining helpt; begin met wat haalbaar is en bouw van daaruit op.
Helpt meer vezels eten tegen een hoge bloedsuiker?
Wateroplosbare vezels uit peulvruchten, groenten en fruit helpen waarschijnlijk bij het verlagen van een hoge bloedsuiker, maar de totale maaltijdsamenstelling telt ook mee. Bij diabetes type 2 en zwangerschapsdiabetes is overleg met een arts altijd nodig.
Maakt koolhydraatarm eten verschil voor buikvet?
Koolhydraatarm eten vermindert buikvet meetbaar, vooral als je al overgewicht hebt of metabole klachten. De combinatie met tijdbeperkt eten werkt nog iets beter.