Krijg ik diabetes type 2 van veel suiker eten?
Suikerhoudende dranken verhogen je risico op diabetes type 2 duidelijk aantoonbaar. Suiker uit vast voedsel doet dat nauwelijks. Het grootste verschil maak je met minder zoete dranken, meer bewegen en afvallen.
Suikerhoudende dranken zijn de duidelijkste boosdoener. Wie één à twee glazen frisdrank, energiedrankjes of vruchtendranken per dag drinkt, heeft 25 tot 26 procent meer kans op diabetes type 2. Dat blijkt uit een meta-analyse van acht grote bevolkingsonderzoeken met ruim 310.000 deelnemers. Zelfs vruchtensap telt mee: elke extra portie per dag hangt samen met vijf procent meer risico. Het verband is gevonden in meerdere onafhankelijke studies en statistisch robuust.
Suiker uit vast voedsel werkt anders. Meer suiker eten via gewone voeding hangt níet samen met meer diabetes. Voor toegevoegd suiker via voeding werd zelfs helemaal geen verband gevonden. Bij 20 gram extra suiker per dag via voeding was het risico licht lager. De bewijskwaliteit is laag tot matig, maar de boodschap is consistent: de vorm van suiker telt mee. Vloeibare suiker lijkt schadelijker, vermoedelijk omdat dranken je minder snel verzadigen en de suiker sneller in je bloed terechtkomt.
Ook vroege blootstelling speelt mogelijk een rol. Historisch onderzoek naar de Britse suikerrantsoenering na de Tweede Wereldoorlog laat zien dat mensen die tijdens de zwangerschap en als baby weinig suiker binnenkregen, later zo'n 35 procent minder kans hadden op diabetes type 2, en de ziekte gemiddeld vier jaar later kregen. Het is geen klassieke gerandomiseerde studie, maar de uitkomst wijst op een mogelijk oorzakelijk verband vroeg in het leven.
Overgewicht en weinig bewegen zijn de sterkst bewezen, omkeerbare risicofactoren. In een gerandomiseerde studie met 3.234 deelnemers met verhoogd risico verlaagde een leefstijlprogramma gericht op zeven procent gewichtsverlies en 150 minuten beweging per week het risico met 58 procent. Dat is sterker dan medicatie: het diabetesmiddel metformine verlaagde het risico in dezelfde studie met 31 procent.
Naast suikerhoudende dranken zijn bewerkte vleeswaren en rood vlees de voedselgroepen met het sterkste bewijs voor een verhoogd risico. Wie veel van deze producten combineert, kan het risico volgens één grote meta-analyse zelfs verdrievoudigen. Let dus tegelijk op je dranken, vleeswaren én lichaamsgewicht als je je risico wilt verlagen.
De bevindingen zijn gebaseerd op twee grote meta-analyses (waarvan één met meer dan 310.000 deelnemers), één gerandomiseerde studie (Diabetes Prevention Program, n=3.234), en één historisch quasi-experiment (de Britse suikerrantsoenering). Het meeste bewijs voor suiker en diabetes is associationeel, dus gevonden in bevolkingsonderzoek, niet causaal vastgesteld via gerandomiseerde studies.